Alle nieuwsberichten

De Psychologie achter de crisis

25-08-2009 00:00, Bron: Joop van Vlerken

Volgens Esther-Mirjam Sent, hoogleraar economie aan de Radboud Universiteit Nijmegen, is economie geen exacte wetenschap. “De meeste economen proberen van economie een soort semi-exacte wetenschap te maken, maar het is een sociale wetenschap.” Menselijk gedrag is volgens haar een van de belangrijkste factoren in de economie. De kredietcrisis is dan ook te wijten aan typisch menselijke eigenschappen zoals hebzucht en het nemen van extreme risico’s.

Volgens Sent is de kredietcrisis veroorzaakt door een combinatie van psychologische factoren. “Mensen waren hebzuchtig, te positief ingesteld, namen extreme risico’s en hadden te veel vertrouwen.” Volgens haar is economie dan ook een sociale wetenschap. “Maar het merendeel van de economen probeert wiskundig te zijn. Dat is gebaseerd op een mensbeeld dat niet klopt. De mens is geen rationeel wezen.”

Mannelijk
De menselijke eigenschappen die de crisis veroorzaakt hebben, zijn volgens Sent typisch mannelijk. “Hebzucht en het nemen van extreme risico’s zijn bijvoorbeeld typisch mannelijke eigenschappen.” Vrouwen zijn volgens Sent in tijden van crisis veel beter in het inschatten van risico’s. Mannen doen dat volgens haar beter als de economie stabiel is. Sent pleit voor een betere mix van mannen en vrouwen in het bedrijfsleven. “Mannelijke en vrouwelijke eigenschappen vormen een ideale mix voor het bedrijfsleven.”

Voorspellingen
Ze vindt dat voorspellingen van economen met voorzichtigheid benaderd moeten worden. “Kijk maar naar de voorspellingen van het CPB voor economische groei; die zitten er gemiddeld genomen 1,4% naast.” Volgens Sent zit het CPB er vooral in tijden van crisis erg vaak naast met haar voorspellingen.

Irrationeel gedrag
Ook bij beleggers speelt volgens Sent veel irrationeel gedrag. “Er zijn bijvoorbeeld twee vormen van analyse, technisch en fundamenteel. Veel beleggers switchen daartussen, dat is niet rationeel.” Sent noemt ook het voorbeeld van zero-intelligence traders. Het fenomeen dat mensen met een lage intelligentie het goed doen op de beurzen. “Daarnaast gaan mensen niet rationeel om met verlies. Een verlies komt relatief veel harder aan dan een winst gewaardeerd wordt.”

Fouten
Volgens Sent is het belangrijk om niet meer dezelfde fouten te maken na de crisis. “We zijn toch geneigd om weer dezelfde risico’s te nemen.” Volgens haar zijn er twee manieren om de risico’s te beperken. “Je kunt meer regels maken en het toezicht verbeteren, maar bij de banken werken slimme mensen die weten hoe ze die regels moeten omzeilen.” Sent pleit dan ook voor de integriteitsbenadering. “Je moet bedrijven zo inrichten dat mensen elkaar corrigeren.” Volgens haar is daar een platte organisatie voor vereist.

Overheidsmaatregelen
Volgens Sent hebben de overheidsmaatregelen een positieve invloed gehad. “Je moet investeren in de economie als het heel slecht gaat. Maar dat moet afgerekend worden in economisch goede tijden en dat gebeurt meestal niet.” Sent maakt zich dan ook zorgen over het oplopende begrotingstekort. “Dat bedraagt in 2010 naar verwachting 6,3%. Het is zorgelijk dat we het daar niet over hebben.”

Vandaag in het nieuws