Het lijkt op het eerste gezicht tegenstrijdig: een groeiende economie, terwijl de arbeidsmarkt afkoelt.
Arbeidsmarkt in balans
Historisch gezien zijn in de VS ongeveer 100.000 nieuwe banen per maand nodig om de groei van de beroepsbevolking op te vangen en de werkloosheid stabiel te houden. In december kwamen er in de Verenigde Staten slechts 50.000 banen bij. Toch is de werkloosheid met 4,4% nog altijd laag.
Dit komt doordat, naast de vraag, ook het aanbod van arbeid is afgekoeld. Demografische ontwikkelingen en een strenger migratiebeleid hebben een vertragend effect op de groei van de beroepsbevolking. Mede hierdoor is de Amerikaanse arbeidsmarkt, ondanks de lagere banengroei, nog steeds in balans.
Hogere productiviteit
Economische groei wordt grofweg bepaald door twee factoren: hoeveel mensen zijn er werkzaam en hoeveel produceren deze mensen. Stijgt het aantal werkende mensen, dan wordt er binnen een economie meer geproduceerd. De laatste tijd zien we de arbeidsmarkt afkoelen terwijl de economische output onverminderd doorstijgt. Een plausibele verklaring voor deze zogenaamde jobless expansion is een hogere productiviteit van de beroepsbevolking. Recente datapublicaties bevestigen dat productiviteitsgroei het afgelopen jaar stevig in de lift zat.
De bakker bakt meer
Wat betekent een hogere productiviteit in de praktijk? Stel dat een bakker (loondienst) in één uur niet 10 maar 12 broden bakt, zonder dat hij daarvoor meer uren hoeft te maken. De loonkosten per brood dalen, omdat het salaris van de bakker wordt ‘uitgesmeerd’ over meer broden. De bakkerij profiteert omdat de winstmarge is gestegen. Ook de bakker zelf krijgt als beloning een loonsverhoging.
Ondanks de loonsverhoging houdt de bakkerij onder de streep meer winst over. Er is dus geen prijsverhoging van het brood nodig, waardoor inflatie uitblijft. De loonsverhoging van de bakker is daarmee een reële stijging van het besteedbaar inkomen, en dat zal zijn weg vinden in de economie.
Technologie als versneller van productiviteit
Een belangrijke verklaring voor de hogere arbeidsproductiviteit zijn investeringen in innovatieve technologieën. Krapte op de arbeidsmarkt en stijgende loonkosten dwingen bedrijven om slimmer te werken. Investeringen in digitalisering, automatisering en kunstmatige intelligentie (AI) maken het mogelijk om routinetaken te versnellen en processen efficiënter in te richten.
Een gevolg is dat veel taken in steeds minder tijd worden uitgevoerd, waardoor de productie per werknemer stijgt. Hierdoor kan een economie blijven groeien, zelfs als de werkgelegenheidsgroei afneemt.
Wat betekent dit voor beleggers?
Voor beleggers is dit een interessante ontwikkeling. Bedrijven die met dezelfde mensen meer kunnen produceren, werken efficiënter en verlagen hun kosten. Als deze productiviteitsgroei samengaat met een stijging van het reëel besteedbare inkomen, profiteert ook de consument. Meer koopkracht én hogere winstmarges vormen samen een stevige basis voor winstgroei en stijgende aandelenkoersen.
Jaap Steur is sinds 2018 werkzaam bij Axento Vermogensbeheer. Hij is als portfoliomanager verantwoordelijk voor het dagelijks beheer van de klantportefeuilles van Care IS en Axento Vermogensbeheer.