Aan het einde van het vorige millennium had Nederland te maken met een sterke toename van de winstgevendheid van bedrijven. Banken en verzekeraars maakten veel winst en deden de ene na de andere overname. Aegon nam zelfs een Amerikaanse verzekeraar over en Ahold nam supermarkten in de VS over. Onze industrie groeide als kool. Bedrijven als Akzo Nobel en DSM profiteerden optimaal van de gestegen wereldhandel.
De grootste vooruitgang werd echter gemaakt in de Informatie en Communicatie Technologie. De opgang van de PC, van 20 naar 40 naar 80MB naar 1 Gig extern geheugen, van een 286 megaHz, naar een 484 megaHz naar 1 gigaHz processor zorgden voor ICT bedrijven die groeiden als kool. Voor een PC werd toen grif 4.000 gulden betaald.
Ook de opkomst van internet zorgden voor veel extra groei. In rap tempo verdween het inbellen met een traag extern modempje op de gewone telefoonlijn. De verbindingssnelheden gingen omhoog, ADSL deed zijn intrede. GPRS werd opgevolgd door UMTS en telecombedrijven hadden er vele miljarden voor over om een licentie te bemachtigen. Internet werd een begrip. Alles was er te vinden en de ene na de andere website zag het licht.
Als klap op de vuurpijl was er nog de overgang van het ene naar het andere millennium waardoor softwarebedrijven veel werk hadden. Software uit de jaren zeventig en tachtig maakte vaak geen gebruik van de eeuwaanduiding in datums. Dat leverde problemen op, want hoeveel dagen zitten er tussen 19991231 en 20000101 als er is genoteerd 991231 en 000101 omdat de eeuw niet is opgeslagen. In het ene geval 1 dag en in het andere geval -991130.
AEX op 702 punten in september 2000
De AEX steeg van 290 punten begin 1997 tot 420 punten een jaar later, tot 702 punten in september 2000. Dat optimisme kon natuurlijk niet zo doorgaan, hoewel beleggers op dat moment er heilig van waren overtuigd dat een nieuw tijdperk was ingeluid. Vanaf eind 2000 begon de bekende dotcom-crisis, waarbij de AEX tweederde van zijn waarde verloor, van bijna 700 punten tot slechts 218 punten op 12 maart 2003.
Beleggers konden weer opnieuw beginnen. Het piramidespel dat beleggen heet, en waarbij beleggers miljonair waren geworden of hun vermogen in rook hadden zien opgaan, kon weer opnieuw beginnen. Dat ging echter niet zo gemakkelijk. Beleggen, dat in de jaren negentig tot een volksvermaak was verworden, werd weer een vak voor de professionals. Bezuinigingen door de kabinetten Balkenende zorgden voor een krappe beurs bij particulieren en weinig economische groei voor Nederland. De AEX begon echter aan een optimistisch herstel, maar kon zich nooit meer verheugen in de grote belangstelling van de jaren negentig.
AEX op 199 punten door kredietcrisis
Het laatste restje optimisme werd weggespoeld door de meest recente crisis, de kredietcrisis van 2007, gevolgd door een ongeëvenaarde economische crisis in 2008. De AEX maakte wederom een duikvlucht, van 560 op 9 juli 2007 tot slechts 199 punten op 2 maart 2009.
Om te voorkomen dat je smalend wordt aangekeken, kun je tegenwoordig beter verzwijgen dat je belegt. De gemiddelde burger vindt het nog veel te risicovol en houdt zijn geld liever veilig op een bankrekening (hoewel die banken in 2008 met bosjes dreigden om te vallen).
Een gemiddelde belegger in de AEX heeft sinds 1997 nauwelijks koerswinst geboekt. Alleen het dividend zou voor winst hebben gezorgd, maar de meeste burgers vinden het nauwelijks opwegen tegen het risico.
Achteruitgang in 2011
Ook dit jaar zit het beleggers niet mee. Vorig jaar werd nog afgesloten met een heuse eindejaarsrally, maar dit jaar wordt de beurs gekweld door de ene na de andere tegenslag. Eerst een ‘Arabische lente', een oproep tot meer democratie in de Noord-Afrikaanse en Arabische landen, die gesteund wordt door de Westerse wereld en voor veel onrust en doden zorgt. De olieprijs stijgt, waardoor de inflatie toeneemt en de centrale banken over de gehele wereld de rente verhogen. Dan een verschrikkelijke aardbeving in Japan, die gevolgd werd door een tsunami en nucleaire ramp. Vervolgens weer de Europese schuldencrisis, met Griekenland als hoofdrolspeler, die op dit moment het beurssentiment verpest.
En nu dat weer onder controle lijkt te zijn, worden economische cijfers in de VS gepubliceerd die lijken te wijzen op een verzwakking van het economisch herstel. De economische groei in de VS was in het vierde kwartaal van 2010 nog 3,1%, maar in het eerste kwartaal van 2011 slechts 1,8% op jaarbasis. De ISM inkoopmanagersindex daalde van 60,4 in april tot 53,5 in mei. Op het vlak van de werkgelegenheid presenteerde salarisverwerker ADP een zwakke groei van slechts 38.000 banen in mei, na een groei van 177.000 in april. De cijfers waren voldoende om de Dow Jones meer dan 2% te laten dalen. Vrijdag worden de officiële cijfers gepubliceerd. Tot die tijd blijven beleggers voorzichtig.
Hoewel het er allemaal wat negatiever uitziet, blijven de Amerikaanse indices toch goed overeind. De Dow Jones bereikte eind april een recordstand van 12.763 punten. Op dit moment is de stand 12.248, een daling van slechts 4%. Slechter is het de AEX vergaan. Die leek eind april eindelijk de aanval op de 370 puntengrens te openen, maar moest door de Griekse schuldenproblematiek terug naar 340 punten.
Economisch herstel blijft overeind
Ondanks de tegenwind voor beleggers zijn er voldoende lichtpuntjes. Ten eerste is het beursherstel al sinds 9 maart 2009 aan de gang. Sinds die datum kon er veel verdiend worden op de beurs. Klik hier voor een overzicht van het rendement van de modelportefeuilles van Easyinvest.nl bij periodiek instappen sinds maart 2009. Beleggers die waren blijven beleggen in aandelen, zouden het grootste deel van hun verlies alweer goedgemaakt hebben.
De beperkte groei van de economie in de VS in het eerste kwartaal lijkt vooral veroorzaakt door het slechte weer. Zware sneeuwstormen maakten het openbare leven onmogelijk. In Europa was het juist andersom, waardoor de economische groei in Nederland in het eerste kwartaal uitkwam op 3,2% op jaarbasis. De productie in de bouw steeg 13%.
De winstcijfers van bedrijven uit de VS lagen in het eerste kwartaal meer dan 35% hoger dan over hetzelfde kwartaal een jaar eerder. Beurzen blijven nog steeds op die groei achter, vanwege politieke en economische onzekerheid. Zodra dat verdwijnt, maken beurzen en inhaalslag.
De conclusie blijft gerechtvaardigd dat de wereldeconomie in herstel is. Dat gaat met ups en downs, maar het uiteindelijke resultaat is een verbetering van de economische omstandigheden en hogere beurskoersen.
Nieuwe bubble
Voor de speculatieve belegger lijkt er bovendien weer een bubble in de maak en kan een nieuw piramidespel beginnen. De sociale media zijn in opmars en blijkbaar zijn hun diensten geld waard op de beurs. Twee weken geleden ging LinkedIn naar de beurs en de koers steeg binnen een dag met 100%. Vandaag maakte Groupon bekend binnenkort naar de beurs te willen. Ook Facebook, Twitter en al die andere bedrijven in de sociale media zullen die stap willen zetten. Beleggers kunnen dan weer eens een vette winst maken, zoals in de jaren negentig. Dan wordt beleggen weer leuk.
Martin Plooi
Martin Plooi
|