Sinds half mei verloor de AEX een kwart van zijn waarde. Ondertussen bleef de olieprijs maar doorstijgen naar een recordniveau van $ 147 per vat, een stijging van meer dan 50 % dit jaar. Het sentiment op de beurzen bereikte vorige week een absoluut dieptepunt. Particuliere beleggers onttrokken massaal geld aan beleggingsfondsen, institutionele beleggers waren de afgelopen 13 jaar niet meer zo pessimistisch. Ook niet tijdens vorige crises in ’98 en ’02. Volgens een onderzoek van zakenbank Merrill Lynch onder fondsbeheerders was men fors overwogen in cash en onderwogen in aandelen. Als gevolg van deze totale uitverkoop waren aandelen zeer goedkoop geworden, zelfs wanneer men corrigeert voor een winstdaling van het beursgenoteerde bedrijfsleven met zo’n 20 %. Sinds het begin van de jaren ’80 waren aandelen ten opzichte van obligaties niet meer zo goedkoop.

In een dergelijk zwaarmoedig klimaat kon een herstel niet uitblijven. En inderdaad, de AEX herstelde van 374 naar 405 punten. Een aantal toonaangevende banken in de VS rapporteerden kwartaalcijfers die minder tegenvielen dan verwacht. De olieprijs verloor enig terrein. En het meest herstelden de financiële waarden. Niet zo vreemd overigens na een verlies van deze sector sinds hun piek in februari vorig jaar met ruim 54 %. Na deze kleine rally luidt de vraag of dit het begin is van een langdurig herstel of slechts een zogenaamde "dead cat bounce". Met andere woorden was dit een bodem of was dit dé bodem?

Een korte recapitulatie. Het afgelopen jaar was het onder hedge funds de meest succesvolle strategie om long te gaan in termijncontracten in olie en tegelijkertijd short te gaan in bankaandelen. De olieprijs steeg en de bankaandelen zakten steeds verder weg. Deze strategie had dit jaar tot half juli – toen de AEX zijn (voorlopige?) bodem bereikte van 374 punten - een rendement gerealiseerd van 114 %. Niet slecht afgezet tegen een beurs die dit jaar al meer dan een kwart van zijn waarde verloor!

Toen geraakten de grootste hypotheekbanken – Fannie Mae en Freddie Mac (niet hun echte namen maar nicknames) in zwaar weer. Gezien hun enorme impact op de huizen- en hypotheekmarkt in de VS konden de autoriteiten een faillissement niet laten begaan. Beide banken waren eenvoudig "too big too fail". Een ondergang zou een bedreiging voor de economie van de VS en dus ook voor de wereldeconomie betekenen. Er volgden steunmaatregelen van de overheid. Het kwam er op neer dat beide banken min of meer werden genationaliseerd.

Een van deze maatregelen was de uitvaardiging van een verbod van de 'Securities and Exchange Commission' (de Amerikaanse AFM maar dan veel machtiger) op 'naked short selling'. Het was speculanten niet langer toegestaan een 19-tal bankaandelen te verkopen zonder deze in het bezit te hebben. Het gevolg was dat vele van deze shortsellers hun positie dienden terug te draaien. Vandaar de enorme koersexplosies onder de bankaandelen van de afgelopen week. En jawel, ook de olieprijs kelderde. De meest succesvolle transactie van het jaar onder de hedge funds – long olie/short bankaandelen – werd massaal teruggedraaid.

Maar is dit het begin van een koersherstel? De topman van de Amerikaanse bank JP Morgan Chase weet de gehalveerde winst van zijn bank aan de vertragende economische groei. Hij gaf aan een verdere economische afzwakking te verwachten. Volgens hem is deze kredietcrisis nog niet ten einde en kunnen de hypotheekverliezen nog wel verdrievoudigen. De huidige crisis is veel ingrijpender dan lange tijd werd aangenomen. Veel banken zuchten onder een enorme last van fors in waarde gedaald onroerend goed. De arme Amerikaanse consument is inmiddels uitgewinkeld en lijkt te bezwijken onder de dalende aandelen- en huizenprijzen en de stijgende werkloosheid terwijl zijn inkomen de inflatie niet kan bijhouden.