Het definitieve vertrek van Fidel Alejandro Castro Ruz als leider van de republiek Cuba heeft zoals verwacht tot positieve reacties geleid in de Verenigde Staten en Europa. Toch twijfelt de VS er sterk aan dat Cuba op korte termijn een nieuwe koers zal gaan varen, nu Castro's broer Raul naar verwachting de scepter over zal nemen. Onderminister van Buitenlandse Zaken John Negroponte heeft al aangegeven dat het handelsembargo op Cuba voorlopig gehandhaafd blijft.

Negroponte stelde dat hij zich niet kon voorstellen dat Cuba met Raul Castro een ander beleid zal opvatten. In Washington geldt Raul Castro als Castro Lite, om aan te geven dat hij slechts een iets mildere versie is van zijn broer. George Bush had in Afrika meer tekst. Volgens de Amerikaanse president zou de terugtreding van zijn Cubaanse ambtsgenoot aanleiding moeten zijn voor democratische hervormingen op het eiland. Hij riep tevens Cuba op de politieke gevangen te bevrijden als start van dat proces en benadrukte dat zijn land bereid was om de Cubanen te helpen om 'de zegen van vrijheid' te ervaren.

Europa: hoop op betere band

De Europese Commissie heeft daarentegen bekendgemaakt te gaan onderzoeken of de diplomatieke banden met Cuba kunnen worden hersteld. Die waren ernstig vertroebeld na de arrestatie, in 2003, van politieke tegenstanders aan Europese ambassades. Eurocommissaris Louis Michel bezoekt namens het dagelijks bestuur van Europa Cuba op 6 en 7 maart. Diverse landen hebben ook afzonderlijk de hoop uitgesproken dat het nieuwe Cuba ruimte biedt voor dialoog.  

In China en Rusland werd de 81-jarige Castro na het nieuws van zijn aftreden uitgebreid geroemd voor zijn bijna 50-jarig bewind. China sprak van 'een revolutionair leider en een oude vriend van de Volksrepubliek'. De voorzitter van de Communistische Partij in Moskou sprak zelfs van een 'geniaal politiek persoon voor de vrijheid'. 

Embargo

Het Amerikaans embargo, dat al in 1962 werd ingesteld door President John Kennedy, is een verbod op economische, commerciële en financiële banden met het eiland. Destijds was de directe aanleiding de onteigening van Amerikaans eigendom op Cubaans grondgebied (zowel bezittingen van Amerikaanse burgers als de United Fruit Company en International Telephone & Telegraph of ITT).

Volgens Castro boden deze bedrijven echter ondersteuning aan de CIA; een jaar eerder was dat agentschap betrokken bij het Varkensbaai-fiasco om te proberen Cuba op Castro te heroveren. De VS, waar met name in Florida veel Cubaanse (al dan niet politieke) vluchtelingen wonen, hadden in het geheim Cubanen getraind voor deze missie. Kennedy weigerde echter deze actie militair te ondersteunen, omdat hij zelf pas op het allerlaatste moment op de hoogte werd gebracht van de plannen. De uitzetting van de Amerikaanse bedrijven kon hij echter niet blijven accepteren.

Korte tijd later werden Russische raketten aantroffen op het eiland door spionagesatellieten. De Cuban Missile Crisis was, achteraf bezien, mogelijk het heetste moment van de Koude Oorlog. Kennedy weigerde opnieuw Castro's land binnen te vallen, maar besloot in plaats daarvan met blokkades op zee en van het luchtruim alle toevoer af te sluiten. Dat bleek uiteindelijk voldoende om de acute dreiging van een nucleaire aanval af te wenden.

Opmerkelijk verleden

Opmerkelijk genoeg hadden de VS en Cuba voor de komst van Fidel Castro prima banden. Na de Spaans-Amerikaanse oorlog kwam het eiland zelfs even in Amerikaanse handen. Het was dan ook de VS die Cuba in 1902 onafhankelijk liet worden. Niettemin bleef Washington een stevige invloed houden op het eiland en was een groot deel van de suiker- en tabaksindustrie in Amerikaanse handen.

Bij de Cubaanse Revolutie van 1959 werd Generaal Fulgencio Batista aan de kant geschoven door Fidel Castro's beweging. Aanvankelijk erkende de VS het nieuwe landsbestuur, maar de stemming sloeg snel om toen de plantages in handen kwamen van 'het volk' en de compensatie voor de Amerikaanse oud-eigenaren te gering was. Bovendien kwam eind '59 al aan het licht dat Sovjetmedewerkers volop in Cuba aanwezig waren. Vanaf 1960 werden de gevolgen van de onteigening van de Amerikaanse gronden steevast gevolgd door een tegenmaatregel op economisch vlak; vanaf oktober bestond een algeheel verheel verbod op alle exportgoederen vanuit Cuba uitgevaardigd door President Eisenhower.

De Sovjet-Unie wilde wel de Cubaanse waar afnemen, ook al omdat een goede vriend in Amerika's achtertuin welkom was door de aanwezigheid van Amerikanen in onder meer Turkije. Suiker uit Cuba werd geruild voor Russische ruwe olie. Daarop volgde de eerder genoemde inbeslagname van ITT en United Fruit Company en Kennedy's definitieve embargo. Vanaf de Cuba Crisis werd handel met het land in de VS zelfs als een officiële daad van landverraad beoordeeld.

Alleen ten tijden van Jimmy Carter (in 1977) werd het embargo tijdelijk en deels verlicht door reizen naar het eiland toe te laten, maar diens opvolger Ronald Reagan deed die stap teniet in 1982. Pas sinds 2004 is een vakantietripje naar Cuba voor Amerikanen niet langer strafbaar, hoewel officieel nog steeds een verbod staat op het uitgeven van geld op het eiland.