Grote invloed Europese schuldencrisis
De vooruitzichten voor de economie hangen sterk af van het verdere verloop van de Europese schuldencrisis. Het CPB rekent in zijn decemberraming met een ‘doormodderscenario': de schuldencrisis wordt niet snel opgelost, maar er komt ook geen verdere escalatie. En hoe de crisis zich verder zal ontwikkelen hangt op haar beurt weer vooral af van de stappen die Europese politici en centrale bankiers zetten.

Voortbestaan van de euro
Wij gaan er vanuit dat de Euro blijft voortbestaan en dat er voorlopig geen lidstaten zullen afvallen. Ten eerste zijn de kosten van het ontmantelen van de Euro zo enorm dat er in de politiek alles aan gedaan zal worden om de Euro te redden. ING publiceerde op 1 december jl. een scenariostudie van de kosten van het uiteenvallen van de euro. Bij het uiteenvallen van de euro daalt volgens ING het Nederlandse bruto binnenlands product (BBP) in de eerste twee jaar met ruim 12% (- 8% in het eerste jaar). Daarnaast is de Euro inmiddels uitgegroeid tot één van de belangrijkste valuta in de wereldeconomie en is eigenlijk niemand meer gebaat bij een ontmanteling.

Wereldhandel vertraagt!
De Nederlandse economie bevindt zich nu in een recessie. Het BBP is in het derde kwartaal met 0,3% gekrompen. Ook voor het vierde kwartaal van 2011 en de eerste twee kwartalen van 2012 verwachten we een kleine krimp. Pas in de tweede helft van 2012 volgt enig herstel, aldus het CPB.

Nog maar een half jaar geleden maakten de meeste analisten (ook het CPB) zich hoofdzakelijk zorgen over de mogelijke kosten van een eventueel Grieks bankroet, nu wordt openlijk getwijfeld aan het voortbestaan van de euro. De sterke onzekerheid had direct zijn weerslag op de reële economie: consumenten hielden hun hand op de knip en bedrijven stelden investeringsbeslissingen uit of af.

Aan de vooravond van 2012 staat Europa er slechter voor dan aan het begin van 2011. Toen leefde nog het idee dat het economische herstel zou doorzetten. Het heeft niet zo mogen zijn. Europa stevent af op een recessie en de groei in de rest van de wereld vertraagt.

Het nieuwe jaar
Voorspellen waar de indexen naar toe gaan kunnen wij helaas niet en evenmin hebben wij de beroemde glazen bol of de krant van morgen, maar wij kunnen wel enkele ideeën van ons team met u delen. Onze belangrijkste topics voor 2012 zijn:

• ‘Flight to quality'
  Duitsland, en in de slipstream Nederland en Finland, genieten van de voordelen van de lage rente, hebben nog steeds een relatief gezonde uitgangspositie en zeker Duitsland en Nederland hebben een sterke positie in de export naar de ‘groeimarkten'.
• Herstel van vertrouwen en investeringen
  Onder invloed van alle onzekerheid zijn landen, burgers en bedrijven op hun handen gaan zitten en zijn belangrijke investeringen uitgesteld. Mochten in de loop van 2012 de grootste onzekerheden wegebben, dan kunnen deze investeringen en bestedingen alsnog bijdragen aan een behoorlijk herstel. De aandelenmarkt zal hier sterk van kunnen profiteren, mede gezien de relatieve aantrekkelijkheid ten opzichte van de alternatieven als de rentemarkt en vastgoed.
• Bedrijfsobligaties
  Naast de overheden zullen ook de banken moeten bezuinigen om hun balansen op orde te krijgen en staat de kredietverlening aan bedrijven en consumenten onder druk. Het tekort aan kredietverlening door banken zal, net als in 2009, leiden tot extra uitgifte van bedrijfsobligaties. Deze markt zal dus ook in 2012 weer erg interessant worden.
• Fusies en overnames
  Er zijn nog steeds heel veel bedrijven die er bijzonder goed voorstaan en kredietwaardig zijn. Met name de grote bedrijven zullen ook deze crisis weer overleven, al zijn er in elke crisis ook afvallers. Maar met name in de Small en Midcap fondsen zijn interessante ontwikkelingen te verwachten. In dit soort omstandigheden, met extreem lage waarderingen, komt het fusie- en overnameproces op gang, hetgeen kan leiden tot grote koersbewegingen.

Succes met de volatiliteit
Het begin van het nieuwe jaar zal opnieuw worden gedomineerd door onrust in de politiek en op de financiële markten. De volatiliteit op de financiële markten is al langere tijd zeer groot en zal dat ook nog wel even blijven. De ‘Buy & Hold' strategie is dan ook voor 2012 geen optie, de markt vraagt om een pro actieve houding.