Als je vraagt wat de problemen nu eigenlijk zijn, dan is het eerste antwoord: Griekenland. Dat land heeft schulden die het niet kan afbetalen. En natuurlijk andere Europese landen, die hebben ook schulden. Portugal en Ierland waren al bekend. Maar ook Italië heeft een hoge schuld, nl. 119% van het Bruto Binnenlands Product. Dan is er natuurlijk de situatie in de VS, de tegenstellingen tussen Democraten en Republikeinen waardoor beslissingen over bezuinigingen moeilijk genomen kunnen worden en waardoor de kredietwaardigheid een stapje werd verlaagd.

Is er nog meer? Ja, ratingbureaus. Als de rust op de beurs dreigt terug te keren, dan is er wel een ratingbureau die de kredietwaardigheid van een land een ‘notch' verlaagt, zoals met Italië deze week weer gebeurde om de vage reden dat S&P minder vertrouwen had in de manier waarop de Italiaanse regering toekomstige problemen zou kunnen oplossen.

En dan zijn er nog de extra bezuinigingen die onder druk van de Europese schuldenproblematiek worden doorgevoerd en zorgen voor minder bestedingen. Een neerwaartse spiraal dreigt.

Het is toch eigenlijk niet te geloven dat de schulden van zo'n economische dwerg als Griekenland een kettingreactie veroorzaken, waardoor beleggers over de gehele wereld panisch zijn geworden en sterk twijfelen aan het herstel van de wereldeconomie. Inmiddels is er al meer beurswaarde verdampt dan alle staatsschuld van Griekenland, Ierland, Portugal en Italië bij elkaar.

Er is een typisch ‘bearish' sentiment geschapen, waarin al het nieuws negatief wordt uitgelegd, waardoor koersen steeds iets dalen, en beleggers elke week de waarde van de portefeuille zien afnemen. In dat klimaat is het voor grote institutionele beleggers goed mogelijk om geld te verdienen. Zakenbanken en hedgefunds gaan gewaagde transacties aan en gokken op nog lagere beurskoersen. Zelfs een default van een land kan ze veel geld opleveren. Speculaties op valutakoersen is ook een mogelijkheid. Er is een hele batterij aan financiële instellingen, waarvan de handelaren helemaal geen slapeloze nachten hebben door de dalende koersen, maar die alleen maar kansen zien door de lagere koersen.

Voor particuliere beleggers die niet willen speculeren op verdere koersdaling, is er weinig meer te beleven op de beurs. Zij betalen het gelach. De stemming blijft aanhoudend zwak. Er valt niet op te anticiperen. De ene keer stijgen fondsen tot wel 10%, de andere keer dalen ze even snel. Als er even geen nieuws is, dan herstellen koersen. Maar omdat er nog geen oplossing is voor de problemen blijft het sentiment bijzonder fragiel en zijn er steeds weer grote koersdalingen wanneer negatief nieuws wordt gepubliceerd.

Ook ‘gewone' banken komen door deze speculatie in de problemen. Banken vertrouwen elkaar niet meer en lenen elkaar geen geld meer uit. De vraag naar dollars neemt toe. Gecoördineerde acties door de ECB zijn uitgevoerd om de beschikbaarheid van dollars te waarborgen.

Dat de situatie voor gewone banken nijpend wordt, bleek gisteren duidelijk uit een interview met de hoofdeconoom van de Rababank, Wim Boonstra, die duidelijk de importantie aangaf om de Europese schuldencrisis op te lossen.

Hoewel de Fed de maatregelen nam om de markt te ondersteunen was het effect precies andersom. Donderdag eindigde de Dow 3,5% lager op 10.733 punten. De AEX sloot zelfs 4,4% lager op 263 punten. Beleggers keken helemaal niet naar de ‘twist', maar hadden alleen maar oog voor deze begeleidende zin: ‘"There are significant downside risks to the economic outlook, including strains in global financial markets." De markt legde de nadruk op ‘duidelijk neerwaartse risico's voor de economie'. Bernanke had de boodschap zo niet bedoeld, maar zo werd hij wel opgevat.