Gisteren verraste de voorzitter van de Europese Centrale Bank, Jean-Claude Trichet, met zijn opmerking dat de kapitaalmarktrente eerder dan verwacht zou kunnen worden verhoogd. Verhoging van de rente zal echter de inflatie niet verlagen.

Door het commentaar van Trichet daalde de dollar van 1,54 naar 1,56. De olieprijs, die de afgelopen week was gedaald naar 121 dollar voor een vat, steeg gisteren weer naar 128 dollar. De koersen van mijnbouwbedrijven stegen ook. Staalbedrijf Arcelor Mittal noteerde gisteren in New York 6% hoger.

Waarom moet de rente omhoog?

In een normale economische situatie wordt de kapitaalmarktrente gebruikt om de inflatie te sturen. In een situatie van economische hoogconjunctuur wordt de vraag naar arbeid en goederen steeds groter. Er ontstaan tekorten en de prijs van materialen en lonen gaan omhoog. Producenten berekenen de gestegen kosten door in de prijzen van hun producten en dat geeft inflatie.

De ECB kan de inflatie verlagen door de rente te verhogen. Dat werkt als volgt: door de hogere rente neemt de spaarrente toe en gaan consumenten meer sparen. Daardoor neemt de consumptie af. Door de hoge rente wordt het voor beleggers aantrekkelijker om in Europa te beleggen. Dat geeft een hogere vraag naar euro’s, waardoor de wisselkoers van de euro zal stijgen. Producten uit de eurolanden worden duurder, waardoor de productie zal afnemen. Afnemende productie vereist minder personeel. Arbeiders zullen geen hoge looneisen meer stellen waardoor de stijging van de loonkosten beperkt blijft. De vraag naar materialen zal afnemen en ook hier zullen de prijzen minder snel stijgen. Resultaat: de inflatie neemt af.

Geen hoge economische groei in Europa

Als de economische groei inderdaad bijzonder hoog was en gevaar voor oververhitting dreigde, dan zou een verhoging van de rente door de ECB een volstrekt normale stap zijn.

Maar van oververhitting is helemaal geen sprake. De economische groeiramingen zijn juist in geheel Europa voor 2008 teruggeschroefd en voor 2009 wordt een nog lagere economische groei verwacht, tot nauwelijks 1%. Met dank aan de kredietcrisis.

Waarom is de inflatie dan toch zo hoog?

De reden van de hoge inflatie ligt voornamelijk in de explosief gestegen prijs voor olie en voedsel. Een belangrijke oorzaak is de sterk toegenomen vraag vanuit opkomende landen zoals India en China.

Verlaging rente beter

Verhoging van de rente in Europa zal echter het probleem van hoge energie- en voedselprijzen niet oplossen. Het enige effect zal een verlaging van de economische groei in Europa zijn, waarvan Azië en Amerika zullen profiteren door juist meer te groeien.

In deze situatie zou een verlaging van de rente meer op zijn plaats zijn. Door een verlaging van de rente zou het verschil met de rente in de VS kleiner worden, waardoor de dollar zou worden versterkt. Een sterkere dollar leidt vaak tot een lagere olieprijs. Een sterkere dollar versterkt ook de positie van Europese bedrijven omdat Europa goedkoper wordt. Dat zou de economische groei in 2009 versterken.

Probleem oplossen door stimuleren alternatieve energie

De oorzaak van de hoge inflatie ligt in de grote vraag naar olie en voedsel. Wil men de inflatie verlagen dan moet de oorzaak van het probleem worden aangepakt.

Olie is een fossiele brandstof, ontstaan uit plantaardige resten, over een periode van miljoenen jaren. Het is een eindig product en volgens verschillende studies zal tussen nu en 10 jaar de voorraden steeds meer afnemen. Olie zal steeds schaarser worden en de prijs zal in de toekomst alleen maar toenemen.

De olieprijs is alleen naar beneden te krijgen door de vraag naar olie drastisch te beperken.

Dat kan alleen door grootschalig in te zetten op alternatieve brandstoffen, vooral de soorten die direct gekoppeld zijn aan de zon zoals zonne energie en windenergie. Deze interfereren niet met voedsel zoals biobrandstoffen en zullen de voedselprijzen niet verhogen.

Helaas heeft Bush in december 2007 de nadruk gelegd op biobrandstoffen zoals biodiesel en ethanol en niet op zonne- en windenergie.

Een verlaging van de prijzen voor voedsel en olie, en daarmee de inflatie, is eenvoudig te bereiken als de VS en Europa aankondigen om op grote schaal de productie van alternatieve energie te gaan stimuleren. En dan met de nadruk op zonne- en windenergie.