Het optimisme kreeg begin week weer een knauw toen bleek dat de Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble zijn twijfels uitsprak over uitbreiding van het steunfonds en wees op besmettingsgevaar van de bankensector en ratingbureau Moody's de kredietwaardigheid van Italiaanse staatsobligaties met 3 stappen verlaagde naar A2, met negatieve outlook. Ook het uitstel van de beslissing over het toekennen van een nieuwe tranche aan Griekenland naar november, maakte de markt nerveus.
S&P 500 onder 1.100 punten
De S&P 500 zakte maandag zelfs tot onder de 1.100 punten en speelde met de grens van ‘bearmarket territory', hetgeen aangeeft dat de S&P 500 bijna 20% was gezakt ten opzichte van het hoogste punt van 1.361 punten op 2 mei.
De Europese schuldencrisis kreeg deze week een nieuwe dimensie door de angst dat Europese banken – precies zoals in 2008 – in de problemen zouden komen. Banken hebben leningen uitstaan in de Zuid-Europese probleemlanden Griekenland, Portugal, Italië en Spanje. Omdat banken van elkaar niet weten hoe groot de blootstelling daarvan is, werden ze toenemend wantrouwend en wilden ze elkaar geen geld meer lenen. Dat geeft problemen, want geld is absoluut noodzakelijk om het bankbedrijf te kunnen uitvoeren. Een vergelijk met 2008 drong zich op. Nadat de bank Lehman Brothers in september 2008 failliet ging, ontstond ook een gebrek een liquiditeit. Banken hadden de grootste moeite om aan geld te komen. Toen grepen de centrale banken in, door zich als superbank op te stellen waar onbeperkt leningen konden worden afgesloten.
ECB start noodloket
Deze week deden de centrale banken hetzelfde als in 2008. De Europese Centrale Bank besloot donderdag om Europese banken tot eind volgend jaar ongelimiteerd kredieten voor een jaar te verstrekken. Ook ging het voor 40 miljard euro aan obligaties opkopen. In Groot-Brittannië besloot de Britse Centrale Bank om een programma van ‘quantiative easying', verruiming van de geldmarkt, op te starten van 75 miljard pond. Dat kwam bovenop de 200 miljoen pond die al eerder was toegezegd.
Voor Dexia bank was het al te laat. Vanwege de hoge exposure in Zuid-Europese schuldenlanden, moest de bank worden gered. Van paniek was echter geen sprake. De schulden van de bank werden gegarandeerd door de Belgische overheid en daarmee was de kous af.
Bijna 4% winst voor S&P 500
Dat de Europese schuldencrisis ook de Amerikaanse beurshandel domineert, bleek dinsdag een uur voor sluiting op de Amerikaanse beurs. Een verlies van bijna 2% werd omgebogen in een winst van bijna 2% nadat geruchten de ronde deden dat Europese banken zouden worden geherkapitaliseerd.
De volgende dagen kreeg het optimisme een vervolg waardoor de S&P 500 steeg van intraday 1.080 op dinsdag tot 1.165 op donderdag, een winst van bijna 8%.
De Dow Jones staat nu op 1.123 punten, ongeveer het gemiddelde van de koers sinds 1 augustus.
Nieuws van het IMF dat Griekenland waarschijnlijk voldoet aan de voorwaarden en de volgende tranche van het steunbedrag zal ontvangen, zorgde voor meer optimisme.
Helaas is er nog steeds geen oplossing voor de Europese schuldencrisis, dus er zullen nog vele hoofdstukken volgen.
Economie VS groeit nog steeds
Voorlopig lijkt de Amerikaanse economie goed stand te houden. Hoewel analisten een daling van de economische activiteiten hadden verwacht, bleek het tegendeel waar. De ISM inkoopmanagersindex van de industrie steeg van 50,6 in augustus tot 51,6 in september. Dezelfde index voor de dienstverlenende sector kwam uit op 53. Dat was slechts weinig minder dan de stand van 53,3 in augustus. Daarmee wordt eens te meer onderstreept dat vooral het vertrouwen in het economisch herstel op het spel staat, maar dat het herstel op zich nog steeds gaande is.
Cijferseizoen en werkloosheidscijfers
Beleggers kunnen vanaf volgende week zich weer richten op ander nieuws dan de Europese schuldencrisis. Dan begint het cijferseizoen over het derde kwartaal. Volgende week worden de cijfers van aluminiumproducent Alcoa gepubliceerd. Beleggers zullen zeer benieuwd zijn naar de resultaten van bedrijven over het derde kwartaal. Het geeft een indicatie hoe ze deze woelige tijden hebben doorstaan en of de zogenaamd lagere economische groei ook zichtbaar is in de bedrijfsresultaten.
Vandaag worden in de VS ook de werkloosheidscijfers over september gepubliceerd. Salarisstrookverwerker ADP kwam met een meevallende groei van het aantal banen van 91.000. De vraag is hoe het officiële cijfer zal uitpakken. Het blijft altijd weer een gok. Afgelopen maand waren er wel enkele opvallend positieve cijfers over de werkgelegenheid. De wekelijkse nieuwe aanvragen daalden tot onder 400.000 en de werkgelegenheid in grote steden nam in september toe.
Misschien dat de werkloosheidscijfers en het komende cijferseizoen de beleggers weer wat vertrouwen kunnen geven. Het geeft de beleidsmakers in Europa in ieder geval even tijd om eindelijk een definitieve oplossing te verzinnen voor de Europese schuldenproblematiek.
Martin Plooi
Martin Plooi
|