De afgelopen maand september was rampzalig voor de hedge fund industrie. Alleen al in de VS werd er 43 miljard dollar door beleggers onttrokken aan hedge funds. Volgens onderzoeksbureau Hedge Fund Research realiseerde de sector in september een negatief resultaat van 4,7 % waarmee het verlies dit jaar inmiddels staat op 9,4 %. De beloofde absolute rendementen – altijd een positief resultaat ongeacht de beursontwikkelingen – lijken daarmee voor velen van hen ver weg.

De onttrekkingen door de beleggers hebben geleid tot een desastreuze vicieuze cirkel. Het dwingt de fondsen beleggingen te verkopen om geld vrij te maken om hun clienten uit te betalen. Daardoor dalen de koersen nog verder wat andere beleggers weer aanzet om hun gelden uit de fondsen te halen. Om hieraan te ontsnappen bieden sommige hedge funds hun clienten aan voorlopig geen beheervergoeding meer in rekening te brengen zolang de beleggers maar blijven zitten. Iedere belegger vreest dat andere beleggers er uit stappen zodat hij als de “berooide sukkel” achterblijft. De periode tot aan het einde van het kwartaal – wanneer veel hedge funds hun clienten weer de mogelijkheid bieden eruit te stappen – heeft zo veel weg van een ware dodenmars. Op deze wijze zou de hedge fund industrie de komende maanden wel eens stevig in omvang af kunnen gaan nemen. Als gevolg van zowel de onttrekkingen als koersdalingen.

Hoe heeft het zoveer kunnen komen? Natuurlijk, er raast al enige tijd een orkaan van pure paniek over de beurzen. Maar hedge funds hebben daarnaast nog een aantal aan de industrie gerelateerde specifieke problemen moeten doorstaan. Zo was het hedge funds niet langer toegestaan te hedgen. De autoriteiten verboden om short te gaan. Een gekende hedge fund-strategie – convertible arbitrage – bestaat eruit om ondergewaardeerde converteerbare obligaties te kopen en tegelijkertijd de onderliggende aandelen te verkopen. Het verbod op short selling noodzaakte hen de obligaties te verkopen waardoor de koersen van deze obligaties kelderden. En dat terwijl converteerbare obligaties voor de noodlijdende banken nu juist een uitstekende mogelijkheid zouden zijn geweest hun kapitaal weer aan te vullen. Deze weg was nu afgesloten. Een onbedoeld neveneffect van het verbod op short selling.

Ook statistische arbitrage – een veelgebruikte strategie waarbij met behulp van computermodellen wordt ingespeeld op inefficiënties in de markt – bleek niet langer goed te werken. Het verbod op short selling maakte deze strategie onmogelijk met als resultaat een minder liquide markt en dus een hogere volatiliteit. Een derde strategie – long/short aandelen – waarbij de beheerder favoriete aandelen koopt en tegelijkertijd aandelen verkoopt die hij minder ziet zitten – liep eveneens volledig spaak in de raderen van de reguleringsdwang van de autoriteiten. Een populaire trade was lange tijd bijvoorbeeld om mijnbouwaandelen te kopen en bankaandelen te verkopen. Het verbod dwong de hedge funds deze posities terug te draaien met als gevolg lagere koersen en meer volatiliteit.

Ook het feit dat een aantal toonaangevende prime brokers – Bear Stearns en Lehman Brothers – failliet ging droeg niet bij aan het lot van de hedge funds. Als onderdeel van hun handel dienden zij namelijk onderpand bij deze prime brokers neer te leggen dat – helaaas – mee werd gezogen in de deconfitures van deze zakenbanken. Dit leidde dan weer tot gedwongen verkopen door hedge funds en meer voorzichtigheid bij de andere prime brokers. Het gewenste onderpand is inmiddels van 10-15 % vorig jaar opgelopen naar 25-40 % nu.