Het werelddeel Afrika is veel meer gebaat bij investeringen en beleggingen dan met donaties of subsidies. “Door te beleggen duik je diep in een land en stimuleer je de economie veel breder. Bovendien geeft het blijk van vertrouwen.” Fundmanager Roy Rus van Intereffekt Emerging Africa gaat in op het achterliggende belang van kiezen voor investeren in Afrika.

Hoewel Intereffekt al enige tijd actief is op het terrein van de zogeheten emerging markets (onder meer China en India), is het Emerging Africa Fund een nieuwe beleggingsmogelijkheid van de in Joure gevestigde specialist. “Sinds 31 maart is het fonds van start gegaan”, aldus Rus. “De introductie viel samen met het omvallen van Bear Stearns; in februari en maart gebeurde zoveel op de beurs. Dat heeft ons aanvankelijk wat parten gespeeld. Desalniettemin hebben we momenteel zo'n EUR 13 miljoen belegd en hebben goede hoop dat de kalmering op de beurs bijdraagt aan een verdere toestroom van investeerders.”

Hoe heeft Intereffekt zich op Afrika gericht?

“Van oudsher zijn wij Japan-specialist, terwijl we ook vanuit India en China producten aanbieden. Voor Afrika hebben we gekozen voor aandelen, omdat de economieën zich daar meer voor lenen. Het fonds is het eerste beursgenoteerde open-end beleggingsfonds in Nederland dat gericht is op het werelddeel. We beleggen in eerste instantie in beursgenoteerde aandelen in Noord-Afrika en Subsaharan Afrika. Naast Egypte, Marokko en Nigeria beleggen wij ook in Botswana, Ghana, Kenia, Mauritius, Senegal en Tunesië. Zuid-Afrika maakt in principe geen onderdeel uit van de portefeuille.”

Waarom laat u Zuid-Afrika links liggen?

“Een Afrikaanse professor omschreef onlangs de Zuid-Afrikaanse markt als de enige Europese markt die in Afrika ligt. Dat klopt ook wel een beetje; de economie is daar dusdanig ontwikkeld dat wij Zuid-Afrika niet vinden passen in een frontier markets fonds.Daarnaast is er een flinke correlatie tussen de Zuid-Afrikaanse aandelenmarkt en die van de rest van de wereld, terwijl de correlatie van de financiële markten in de rest van Afrika met de Westerse beurzen juist heel laag ligt, of soms zelfs negatief is. In de portefeuille van beleggers voegt Afrika zonder Zuid-Afrika diversificatie toe.”

Welke sectoren voeren de boventoon binnen het fonds?

“Met de binnen de financiële sector zien wij kansen. Banken zijn aardig in ontwikkeling. In een land als Nigeria waren enkele jaren geleden nog circa 90 banken, die niet goed opereerden. Door noodzakelijk ingrijpen van de overheid is het aantal verminderd en zijn de overgebleven firma's inmiddels internationaal concurrerende ondernemingen geworden.”

“Daarnaast is de telecomsector erg interessant. Mobiele telefonie kende in Afrika afgelopen jaar de grootste groei van de wereld. Dit houdt verband met het gebrek aan vaste lijnen in de diverse landen. De opkomst van GSM's ter plaatse heeft een positief neveneffect voor de economische ontwikkeling, doordat veel tijdwinst wordt geboekt door het gebruik van mobiele telefoons. Een boer kan bijvoorbeeld zijn medewerkers op afstand informeren of de oogst van het land kan worden gehaald; men hoeft niet langer onnodig ver te reizen. Dat scheelt enorm.”

“Ook grondstoffen hebben onze aandacht, maar wegen niet het zwaarst in onze portefeuille. Momenteel zitten wij in olie in Nigeria, in petrochemicals in Egypte en in Marokko hebben wij geïnvesteerd in staal. Daarnaast is ook fosfaat in Marokko interessant, omdat die grondstof wordt gebruikt in de productie van bemestingsstoffen. Met name de huidige vooruitzichten op de voedselmarkt maken fosfaat een kansrijke investering.”

Hoe ziet u de ontwikkeling van Afrika de komende tijd?

“Sinds de jaren '90 zijn veel overheden in het werelddeel geherstructureerd en dat heeft een positief effect gehad. Zo worden meer en meer opbrengsten gegenereerd en ingezet om de economieën verder te ontwikkelen, onder andere door de infrastructuur aan te pakken. De bevolking profiteert hier ook veel meer van dan voorheen. De vooruitzichten in Afrika zijn dus veel beter geworden en dat toont zich onder andere in de groeicijfers.”

Wat zou die groei kunnen nog kunnen remmen?

“In 2007 was een land als Kenia nog een voorbeeld van hoe het moest. Binnen enkele dagen sloeg het daar echter compleet om. Afrika vergt dus altijd enige voorzichtigheid. Overheden zijn soms toch wat corrupt, echt totaal onvergelijkbaar met Europa. Daarnaast hebben de Afrikaanse landen te maken met inheemse stammen, die binnen kunstmatige grenzen leven uit de koloniale tijd. Dat levert van tijd tot tijd conflicten op, hoewel het aantal in het laatste decennium ver is terug gelopen.”

“Wij volgen die ontwikkelingen op de voet. Economisch gezien zou een land als Zimbabwe ook veel kansen herbergen, maar dan zal president Mugabe op moeten stappen. Het feit dat hij een tweede verkiezingsronde heeft uitgeschreven en wapens heeft ingevoerd, zijn voor ons aanleiding om te geloven dat het land momenteel niet een geschikte plek is om in te investeren.”

Is de politieke instabiliteit het eeuwige lot van Afrika?

“Niet per sé. Bovendien wil de onrust ook niet zeggen dat een land of regio niet interessant kan zijn op beleggingsgebied. Ook Zuid-Amerika is jarenlang gekenmerkt door veel onrust, terwijl China al tijden onder vuur ligt voor het optreden ten opzichte van Tibet. Toch is dat een belangrijke groeimarkt. Afrika krijgt in ieder geval steeds meer democratisch gekozen overheden en hoewel die nog verre van perfect zijn, doet dat het werelddeel duidelijk goed.”

“Wat wij wel zien als een mogelijk probleem, is de voedselschaarste. Dat zou een aantal landen terug kunnen werpen. Anderzijds zou dit de plaatselijke landbouw een impuls kunnen geven. Canada gaat pas met teerzand aan de slag als een hoge olieprijs investeringen de moeite waard maakt. Dat geldt ook voor de Afrikaanse landbouw; als de voedselprijzen stijgen, zal men wél in de landbouw gaan investeren. Dat op zich zou een goede ontwikkeling zijn. Men kan in de Afrikaanse landbouwsector al een hoop, maar zou nog veel meer en veel beter kunnen.”

Heeft beleggen in Afrika een secundair belang?

“Beslist. Door te beleggen duik je diep in een land en stimuleer je de economie veel breder. Bovendien geeft het blijk van vertrouwen. Het vergroot ook de wederzijdse betrokkenheid. Een bekend gegeven is dat hoe meer donaties en overheidsgelden een land ontvangt, hoe corrupter het doorgaands is. Investeren doet de ontwikkeling veel meer goed, omdat je echt diep de economie in duikt en die van binnen uit versterkt. Microfinance projecten, zoals dat van Blue Financial in Zuid-Afrika, zijn dan ook erg belangrijk, omdat hierdoor kleine ondernemers de kans krijgen. Voor de ontwikkeling van Afrika is een vergroting van de middenklasse van essentieel belang. Hierdoor groeien segmenten als telecom, de automarkt en voedsel steeds verder door. Het hele leven wordt verbeterd en daarmee de gehele economie.”