Volgens Elmer Sterken is de voorspelling van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) dat de economie volgend jaar stilstaat nog optimistisch. Zelf denkt de hoogleraar monetaire economie van de Rijksuniversiteit Groningen eerder aan een krimpende economie. “De verwachtingen zijn niet goed, er zit een rem op de economie.”

De hoogleraar heeft onderzoek gedaan naar de invloed van de financiële crisis op de reële sfeer. “Naar aanleiding van de hypotheekcrisis dachten we dat de consumptie in Amerika met ongeveer 1 tot 1,5% zou dalen. Dat is wel uitgekomen.” Het is nu volgens Sterken een stuk moeilijker geworden om nog voorspellingen te doen. “Tot een maand geleden was het een crisis die je kon uittekenen. Dat is nu anders met banken die opeens onderuit gaan.”

Recessie
Sterken denkt dat de Amerikaanse economie in de tweede helft van 2008 in een recessie terechtkomt. “In Europa hobbelen we daar achteraan. 2009 zal een slecht jaar worden.” Om uit deze crisis te komen moet de ECB volgens de hoogleraar toch de rente verlagen. “Renteverlagingen helpen wel, al duurt het soms tot een jaar voordat ze effect krijgen.” Op die manier keert volgens Sterken het vertrouwen in de markt terug. “Bovendien wordt de ‘cost of funding’ van banken verlaagd en kunnen ze weer meer geld uitlenen.”

Investeren
Volgens de Groningse hoogleraar zal de economie aan het einde van 2009, begin 2010 opkrabbelen. “Er zijn ook gunstige signalen. De inflatie loopt terug en de olie- en grondstofprijzen zakken.” Maar het is volgens hem belangrijk dat de overheid investeert in deze moeilijke tijden. “Het is nu de tijd om iets te doen. Als er zwaar weer komt, moet er budget vrijgemaakt worden voor verlichtingen in de bestedingssfeer.” Volgens Sterken is het niet zo erg dat de staatsschuld daardoor oploopt. “Als bedrijven niet meer kunnen investeren, moet je ze ondersteunen met lastenverlichting.” Dat kan volgens hem onder meer door belasting- en renteverlagingen.

Overheid
De Nederlandse overheid heeft goed ingegrepen tijdens de financiële crisis, vindt Sterken. “Ze hebben een goede mix gezocht tussen spaargaranties, kapitaalversterkingen en het nemen van belangen in banken.” De eerste kapitaalinjectie van 4 miljard in Fortis vond Sterken niet echt handig. “Dat hadden ze beter meteen goed kunnen doen. Zoiets moet eigenlijk altijd met de botte bijl.” Hij vindt dat er goed naar oplossingen is gezocht en noemt de gecoördineerde actie van de EU-landen van afgelopen weekend verstandig.

Omvallen
Van de bedragen die nu genoemd worden voor de ondersteuning van banken (zoals de 20 miljard in Nederland) wordt volgens Sterken ongeveer 30 tot 40% echt uitgegeven. “Dat blijkt uit het verleden, bijvoorbeeld uit de ‘savings en loans’-crisis.” Het is volgens de Groningse hoogleraar heel normaal dat banken omvallen. “Maar in Nederland vinden we dat niet prettig, wij laten liever geen banken vallen. Dat heeft ook met onze cultuur te maken.”

Toezicht
Uiteindelijk moet de financiële sector volgens Sterken anders georganiseerd worden.  “Misschien moeten we weer terug naar de oude bankbedrijven. Is het bijvoorbeeld wel goed om banken en verzekeraars samen te voegen?” Bovendien moet het toezicht anders georganiseerd worden, denkt de hoogleraar. “Risico’s moeten anders gemanaged worden. En er moet beter gelet worden op de hebzucht van topmensen.” Daarnaast moet er volgens hem meer regelgeving komen voor gecombineerde financiële producten. “Het is veel te gemakkelijk om risico’s door te verkopen. De risico’s moeten bij de banken blijven.”