Recessie in de EU, groei in de VS

De uitkomst van de ‘top der toppen' kon beleggers niet bekoren. Er werden vooral afspraken gemaakt om problemen in de toekomst te voorkomen, maar de brand die nu woedt, wil maar niet geblust worden. De top ging vooral over strengere begrotingsregels. Als het maximum van 3% begrotingstekort zou worden overschreden, zouden automatisch sancties volgen. Een niet zo praktisch idee, want pluk maar eens veren van een kale kip.

Ook zal 200 miljard worden geleend aan het IMF ter ondersteuning van de zuidelijke EU-landen. Dat zou Nederland tot 14 miljard kunnen kosten.

Helaas werden geen strengere regels bepaald voor de banken. Dat is wel nodig. Immers, het onvoorzichtige risicobeleid van banken heeft geleid tot de kredietcrisis. Dat heeft weer geleid tot ineenstorting van de wereldeconomie, extra stimuleringsmaatregelen van overheden, waardoor tekorten op de begroting ontstonden en de staatschuld extra toenam, waardoor ratingbureaus gingen afwaarderen en de rente op staatsleningen van zwakke landen toenam. Daarbij was Griekenland de ‘trigger' die de Europese schuldencrisis veroorzaakte.

Ook geen maatregelen om de financiële problemen van Griekenland op te lossen of plannen om de economie van de zwakke eurolanden te versterken.

Ook was het democratisch gehalte weer bedroevend laag. Het nu gesloten akkoord was geen echte verdragswijziging, zodat parlementen niet hoefden te worden geraadpleegd. Sowieso hebben burgers al helemaal geen stem, want de regeringsleiders lossen het wel zelf op. Vandaar dat beurzen deze week weer daalden. De AEX ging 3,3% naar beneden en de Dow Jones 2,6%.

In het derde kwartaal groeide de economie in de eurozone volgens Eurostat met 0,2% ten opzichte van het vorige kwartaal. Ten opzichte van hetzelfde kwartaal een jaar geleden bedroeg de groei 1,4%.

Het Centraal Planbureau (CPB) gaf deze week aan dat de economie in Nederland in het derde kwartaal van 2011 al een krimp van 0,3% liet zien. Het verwacht ook de volgende drie kwartalen een krimp van de economie. Het kabinet Rutte gaat extra bezuinigen (‘what else?'), waarover CPB-directeur Teulings in de toelichting aangaf dat dit de economische ontwikkelingen extra verzwakt.

Europa dreigt dus in een neerwaartse spiraal van economische krimp en bezuinigingen te belanden. Hoe anders is het in de VS. Dat land kwam in de zomer nog in de problemen vanwege de afwaardering van de kredietstatus. Eventjes dipte de economisch cijfers, maar de laatste maanden lijkt de VS weer helemaal terug. De Europese besognes blijven ook de Amerikanen als hinderlijke mug achtervolgen, maar toch worden de economische cijfers almaar beter. De economische groei over het derde kwartaal kwam uit op 2% op jaarbasis. Dat lijkt niet zo sterk, maar economen van Goldman Sachs verwachten voor het vierde kwartaal een groei van 3,4% op jaarbasis. De ISM-inkoopmanagersindex over november voor de industrie kwam uit op 52,7 en voor de servicesector op 52. Een cijfer boven 50 duidt op groei. De productiviteit groeide in het derde kwartaal met 2,3%. Het consumentenvertrouwen steeg tot 56 in november, van 40,9 in oktober. De werkloosheid daalde van 9% in oktober tot 8,6% in november. De detailhandelsverkopen stegen 10% bij de start van het feestseizoen. Deze week daalde het aantal nieuwe aanvragen voor werkloosheid tot 366.000, de laagste stand in drie jaar.

Economen zijn het er over eens dat de economie van de VS niet in een ‘dubbele dip' zal belanden. Een recessie is uitgesloten. De Fed hoefde deze week geen zwaar geschut in te zetten om de economie te stimuleren. De inflatie lijkt ook onder controle en op weg naar de gebruikelijke 2%. De Amerikaanse economie ziet er heel wat beter uit dan in de zomer.

Het voornaamste beleidsverschil tussen de VS en Europa is dat in de VS nog steeds niet wordt bezuinigd. De regering blijft de economie ondersteunen door monetaire verruiming (geld bijdrukken). De markt accepteert blijkbaar deze handelswijze, want Amerikaanse spaarders uit de VS haalden deze zomer voor honderden miljarden aan spaargeld terug uit Europa. Ook is de dollar de laatste maand alleen maar sterker geworden. Deze week tot 1,30.

In Europa wordt het economisch herstel doodbezuinigd. Het sterke wapen van monetaire verruiming wordt nog steeds niet ingezet, terwijl dit nu juist de problemen versneld kan oplossen. Heel kort door de bocht: druk euro's bij en los alle schulden van Griekenland en andere probleemlanden in Europa af tot een bepaald niveau. Maak goede afspraken over begrotingsdiscipline in de landen en handhaaf dat. Hou op over het bezwaar van ‘slecht gedrag belonen', want de huidige manier van oplossen bezuinigt ons een recessie in.