Mijn vorige column was genaamd ‘Sterk beursherstel' en gaf een overzicht van het sterke herstel op de beurs van die week. Nu heb ik het nadeel dat mijn columns al vrijdagochtend worden gepubliceerd en ik nooit weet hoe de arbeidscijfers in de VS zullen zijn. Tegenwoordig reageert de markt daar heel sterk op want de werkloosheid wil maar niet echt naar beneden in de VS. Daardoor blijft het optimisme over herstel van de economie uit en blijven consumenten terughoudend. Ook is het onbegonnen werk om de cijfers te voorspellen. Deze keer vielen de cijfers tegen. Het werkloosheidspercentage bleef op 9,1% maar de groei van het aantal (non farm) banen kwam uit op nul.

Dat was een tegenvaller in een tijd waar beleggers door de onrust vanwege de Europese schuldencrisis en de politieke tegenstellingen in de VS al vreesden voor een lagere groei van de economie. De nulgroei van de werkgelegenheid werd opgevat als een bevestiging van dat idee en beurzen gingen onderuit. De AEX sloot 2,6% lager en de Dow Jones 2,9% op 11.240 punten. De maandag na het weekend waren de Amerikaanse beurzen gesloten en ging de AEX zelfs 4,2% onderuit op 274,4 punten. Dat was de grootste daling in twee en een half jaar.

Van sterk beursherstel was natuurlijk helemaal geen sprake.

Afgelopen week herstelden de koersen echter redelijk als gevolg van – wederom – onverwacht goede economische cijfers uit de VS. De ISM inkoopmanagersindex voor de dienstensector steeg onverwacht van 52,7 in juli tot 53,3 in augustus. Een cijfer boven 50 duidt op groei. Daardoor sloot de AEX afgelopen donderdag weer op 283 punten en sloot de Dow Jones op 11.295 punten.

Maar waarom is de markt nu eigenlijk zo nerveus? Dat wordt voornamelijk veroorzaakt door het zwakke optreden van politici. Er zijn een aantal problemen die moeten worden opgelost en het lukt politici maar niet om dat te doen. Belangrijkste probleem is de schuldenproblematiek in Europa. Het begon allemaal met de schuldpositie van Griekenland, een land waarvan het Bruto Binnenlands Product slechts 2% bedraagt van het BNP van de EU. Een economische dwerg dus. Maar Europese politici hebben het probleem helemaal verkeerd aangepakt, zodat er in ruim twee jaar een etterende wond is ontstaan die de gehele EU heeft aangetast.

Griekenland blijft dus in de EU met de euro als munt. Vanwege de hoge staatsschuld van Griekenland, kunnen ze niet lenen op de kapitaalmarkt. Daarom lenen ze van het Europese steunfonds en het IMF. Dat fonds stort echter alleen maandelijks het steunbedrag als de Grieken voldoende bezuinigen. Als ze dat niet doen, wordt het geld niet overgemaakt en zal Griekenland failliet gaan. Maar dan ontstaat alsnog de situatie die de EU absoluut niet wil. Om dat te voorkomen moet het maandelijkse steunbedrag wel worden overgemaakt, ook al maken de Grieken er een potje van. Zo hebben de Europese politici zichzelf in een uiterst chantabele positie geplaatst, waarbij bovendien de schulden van Griekenland elke maand oplopen.

De financiële problemen in Griekenland, maar ook in Portugal en Ierland (hoewel met andere oorzaak) hebben de Europese schuldenproblematiek prominent op de kaart gezet en hebben de financiële markten bijzonder nerveus gemaakt.

Door al dat gedoe en politiek onvermogen is de angst onder economen en beleggers toegenomen dat de economische groei is aangetast.

Daardoor zochten beleggers naar veiligheid en daalden de aandelenmarkten. Bedrijven werden minder waard, pensioenfondsen raakten weer in problemen door de lagere rente en gedaalde inkomsten uit beleggingen, particulieren zagen het rendement op hun beleggingsrekening weer dalen en stelden aankopen uit.

Ik kom nu ook al krantenkoppen tegen waarin wordt uitgegaan van een recessie, hoewel economen blijven benadrukken dat daar geen sprake van zal zijn, de huidige situatie is niet vergelijkbaar met 2008. Politici hebben echter op die manier de economische problemen veroorzaakt.

Vorige week benadrukte de nieuwe voorzitter van het IMF, Christine Lagarde, dat de Europese politici zich niet alleen maar moeten richten op bezuinigingen, maar ook maatregelen moeten nemen om de economie te stimuleren. In een interview in Der Spiegel gaf ze aan dat vooral Duitsland, gezien de goede financiële situatie, in staat is om economische stimuleringsmaatregelen af te kondigen.

Mijns inziens zou ook de Nederlandse regering best eens kritisch kunnen kijken naar de eigen doelstelling om 18 miljard euro te bezuinigen. Waar is het voor nodig om het begrotingstekort tot nul terug te brengen als 3% de eis is binnen de EU en de lange rente tot bijna 2% is gedaald. Waarom de binnenlandse vraag reduceren, als je de relatieve sterkte van Nederland ook kan gebruiken om de bedrijvigheid stimuleren en op die manier Nederland welvarender maken.