De Europese schuldenproblematiek werkt verlammend op de interesse van beleggers voor de beurs. Die conclusie is te trekken uit een publicatie van De Nederlandsche Bank (DNB) van afgelopen donderdag. Daaruit blijkt dat particuliere beleggers sinds de start van de crisis in 2007, ondanks beursherstel, per saldo geen effecten hebben bijgekocht. Het artikel kunt u hier vinden.
Ik heb een figuur uit het artikel overgenomen dat een overzicht geeft van het saldo van aankopen minus verkopen van beleggingscategoriën. Het geeft een mooi beeld van de beleving van de belegger over de afgelopen vier jaar.
In onderstaande figuur van DNB geven de donderblauwe staven het saldo aan van aankopen minus verkopen van obligaties. De staven zijn over het algemeen positief, wat aangeeft dat meer obligaties werden gekocht dan verkocht. Een ander beeld geven de beleggingsfondsen (middenblauw). Hier is overwegend een negatief beeld zichtbaar, hoewel sinds begin 2009 het aantal aankopen hoger ligt dan het aantal verkopen, waardoor de balkjes minder negatief worden. Tenslotte de aandelen (tweederde AEX/AMX en eendere buitenlandse aandelen) in lichtblauwe balkjes. Hier vrij hoge balkjes aan het begin van de crisis (meer verkopen dan aankopen), die echter langzaam minder hoog worden (meer aankopen). Echter de laatste maanden nemen de verkopen weer toe en worden de balkjes hoger.

Volgens DNB werden tijdens het begin van de crisis veel meer effecten verkocht dan gekocht waardoor een negatief saldo van 4 miljard ontstond. Tijdens het dieptepunt van de crisis was het negatief saldo tot 7 miljard toegenomen. Vanwege het herstel van de beurs vanaf maart 2009 werd weer in effecten geïnvesteerd, waardoor het saldo minder negatief werd, maar sinds begin 2010 is stagnatie opgetreden op een negatief saldo van 4 miljard, even hoog als aan het begin van de crisis. De laatste maanden neemt het negatieve saldo zelfs weer toe.
Minder obligaties en minder aandelen
De oorzaak van die stagnatie ligt ten eerste in een afname van de interesse in obligaties. Die waren populair op het hoogtepunt van de crisis eind 2008 en in 2009, maar sinds het begin van 2010 is de interesse verminderd. Een ander probleem is de Europese schuldencrisis die vanaf januari 2010 geregeld de kop opstak waardoor het herstel van beurzen elke keer ontmoedigd werd.
Vooral de laatste maanden werden weer veel aandelen verkocht. Ook de investeringen in obligaties namen verder af. Een positieve instroom van geld in beleggingsfondsen kan niet verhinderen dat de laatste maanden burgers nog steeds meer effecten verkopen dan kopen. Beleggers zijn dit jaar minder positief en hebben te maken met afnemende economische groei en hoge olie- en voedselprijzen, maar vooral speelt de Europese schuldencrisis een rol. De laatste weken is de markt weer in de ban van de schuldenpositie van Griekenland. Daardoor zakt de beurs en verzwakt de euro. Beleggers halen weer geld uit de markt en dat vertaalt zich in een dalende lijn.
Koersherstel obligaties matig
Het artikel van de DNB geeft ook enige informatie over het koersherstel. Die gegevens kunt u vinden in het volledige artikel (zie de link naast het DNB-artikel). Nederlandse huishoudens hadden in februari 2011 voor 100 miljard euro aan effecten in bezit. Vanwege koersdalingen en verkopen is dat ongeveer 15 miljard minder dan vóór de crisis. Inmiddels hebben de koersen van beleggingsfondsen zich goed hersteld en zijn ze weer bijna op het niveau van voor de crisis.
Nederlandse huishoudens hadden in februari 2011 voor ongeveer 15 miljard euro in de aandelen uit de AEX belegd. Dat is 6 miljard minder dan vóór de crisis. Het geeft aan dat particuliere beleggers nog weinig vertrouwen hebben in de AEX. De koersen zijn sinds het herstel van de aandelenmarkten begon in maart 2009 wel gestegen, maar dat heeft beleggers niet aangetrokken.
Opmerkelijk is dat obligaties het eigenlijk het slechtst hebben gedaan. In februari 2011 was daarin volgens DNB ongeveer 20 miljard geïnvesteerd. Dat was 5,5 miljard minder dan vóór de crisis. Tijdens de crisis van 2008 tot begin 2009 hebben huishoudens voor 4 miljard obligaties gekocht. Daarna nam de belangstelling snel af. De koersverliezen van de obligaties waren volgens DNB even groot waren als de verliezen van aandelen tijdens de crisis. Het onderschrijft mijn stelling dat u ook op obligaties risico loopt vanwege de koersfluctuaties.
Uit het onderzoek van DNB blijkt dat huishoudens nog niet erg geïnteresseerd zijn in beleggen. De kredietcrisis en de economische crisis liggen nog vers in het geheugen. Door de Europese schuldencrisis, die nu al meer dan een jaar duurt, met hoofdrolspelers Griekenland, Portugal en Ierland, blijven beleggers terughoudend. De Europese schuldencrisis hangt als een molensteen om de nek van de belegger en verstoort een gezond economisch herstel.
Daarom is het essentieel dat zo snel mogelijk een werkzame oplossing wordt gevonden voor de financieringsproblemen van Griekenland. Blijft die uit dat kunnen beleggers nog jaren geconfronteerd worden met het plotseling opsteken van de Europese schuldencrisis en blijven ze weg van de beurs.
Martin Plooi
Martin Plooi
|