Olie huidig

Een goede 40% van alle olie is afkomstig van de lidstaten van de OPEC. Deze Organisation of the Petroleum Exporting Countries kent momenteel elf lidstaten: Algerije, Indonesië, Iran, Irak, Katar, Koeweit, Libië, Nigeria, Saoedi-Arabië, Verenigde Arabische Emiraten en Venezuela. Laatstgenoemd land is de enige niet-islamitische telg uit de OPEC-familie. Daarnaast komt een kwart van alle olie door OESO-landen gegenereerd, waarvan de VS met Mexico, Noorwegen en Canada. Rusland neemt zo'n 10% voor haar rekening en bijna een kwart wordt door de overige landen gewonnen. China is een nieuwe, belangrijke speler. Zonder olie kan de wereldeconomie momenteel weinig, hoewel meer en meer in termen van alternatieve brandstof wordt gedacht.

Naast zorgen om het milieu is een ander probleem voor olie de beperkte hoeveelheid. Volgens schattingen is er nog voor 40 jaar olie beschikbaar; zo'n 1200 miljard vaten liggen onder de aardbodem te wachten om gewonnen te worden (een vat staat voor 159 liter). Meer dan de helft van alle nog niet gewonnen olie, 62%, is in het Midden-Oosten te vinden, waarbij Saoedi-Arabië het rijkelijkst is bedeeld. Dat het zoeken naar alternatieve brandstoffen dus noodzakelijk is, blijkt ook uit de snelheid waarmee olie wordt gewonnen; elke seconde worden 1000 vaten opgepompt. Hierdoor wordt olie alsmaar duurder. Bovendien kunnen of willen investeerders momenteel niet snel geld steken in dure innovatieve projecten. Dat kan zijn doordat de politieke condities zich er niet voor lenen (Venezuela, China), maar bijvoorbeeld ook omdat de investering dusdanig groot moet zijn, dat het bijna uitgesloten is dat tegen de huidige olieprijzen het geld terug verdiend kan worden (Rusland). Daarnaast is, zoals eerder genoemd, het klimaat een dusdanig belangrijk issue dat het afwachten is hoe een en ander uit zal pakken voor de olie-industrie.

Ondanks het feit dat we weten dat de olie binnen aanzienlijke tijd op zal zijn en dat als gevolg van de winning het milieu in een nog slechtere staat zal raken dan de huidige situatie, draait de wereldeconomie nog altijd volop op het zwarte goud. De olieprijs is een aftekening van de vraag en aanbod op de markt. Het aanbod is feitelijk vrij inzichtelijk; er rest de mensheid nog voor circa 40 jaar olie, die we met een snelheid van 1.000 vaten per seconde omhoog pompen. Hierover worden echter wel afspraken gemaakt; de OPEC maakt bijvoorbeeld afspraken over de jaarlijkse quota. Hierdoor heeft deze organisatie een grote invloed op de wereldeconomie. Een aantal factoren bepalen de vraag. Uiteraard hebben goedlopende economieën behoefte aan olie. Aardolie is op de eerste plaats als brandstof van groot belang, maar ook de petrochemische industrie heeft olie als grondstof. Naast olieraffinaderijen zijn chemieconcerns, transportbedrijven en vervoerders gevoelig voor schommelingen in de olieprijs. Wanneer deze sectoren floreren, stijgt de olieprijs mee doordat de vraag toeneemt.

Daarnaast zijn politieke ontwikkelingen van invloed. Zo dreef het anti-Amerikabeleid van de Venezuelaanse president Chavez de prijs op, doordat de socialistische leider een eigen strategie erop na houdt. Dergelijke onzekerheden, waaronder ook de Russische problematiek met Oekraïne en Wit-Rusland te scharen valt, leiden tot onzekerheid over de beschikbaarheid van olie. Daartegenover worden de Amerikaanse voorraden gezet; bij een rijke voorraad zijn de VS veel minder gevoelig voor fluctuaties in aanbod uit de rest van de wereld. Zijn de reserves echter laag, kan een plotse stop op oliewinning elders in de wereld, direct zijn weerslag krijgen op de wereldeconomie. Vanzelfsprekend kunnen terroristische aanslagen, politieke schaakspelletjes maar ook natuurrampen aan een tijdelijke vermindering van de gewonnen hoeveelheid leiden. Opmerkelijk genoeg is de meeste olie te vinden op plaatsen waar mensenrechten niet bestaan of waar oorlogen zo frequent zijn als seizoenswisselingen. Op het vlak van vraag speelt tenslotte ook het weer een rol; koude winters verhogen de energievraag en doen bij gevolg de olieprijs stijgen.

Olieramp Golf van Mexico

Op 20 april 2010 explodeerde en zonk het boorplatform Deepwater Horizon van BP in de Golf van Mexico. Daarbij ontstonden drie lekken waardoor ieder uur tienduizenden liters olie de ze in stoomden en een bedreiging vormde voor een groot deel van de zuidoostkust van de Verenigde Staten.

De explosie onstond door een brand en leidde tot de grootste olieramp in de geschiedenis. Ongeveer 800.000 (5.000 vaten) olie lekte per dag de zee in. Onder grote druk van de Amerikaanse president Barack Obama, heeft BP diverse pogingen ondernomen om het lek te dichten.

Ook heeft Obama afgedwongen dat BP zelf voor de kosten en de schade van het lek zal opdraaien. Er wordt geschat dat deze ramp het olieconcern ruim 6 miljard euro gaat kosten.Inmiddels heeft BP het lek gedicht door cement erin te storten.