Ofwel, leve Japan! Dat is de gedachte achter het groene stimuleringspakket dat Japan heeft aangekondigd. Wat betekent dat voor de Nikkei en de yen?

Net als de VS en andere landen probeert Japan de economische crisis te lijf te gaan. Japan hanteert daarbij een ware shocktherapie. Op donderdag 9 april 2009 kondigde premier Taro Aso een stimuleringspakket aan van omgerekend 116 miljard euro . Dat komt bovenop twee eerdere pakketten sinds september 2008, waarmee het totaal uitkomt op 207 miljard euro, ofwel 5 procent van het BBP. Dat is twee keer zo hoog als het streefniveau van het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Daarmee is Japan één van de landen die wereldwijd het meeste geld in de economie pompt.

Nog een verloren decennium?
Het grootste stimuleringspakket in Japan ooit is broodnodig. Zo kromp de economie in het vierde kwartaal van 2008 met 12,8% geannualiseerd . De industriële productie kelderde in februari 2009 met 38% op jaarbasis, tot het laagste peil sinds 1983. De Tankan-index van het ondernemersvertrouwen zakte in het eerste kwartaal van 2009 tot het laagste niveau sinds het begin van de index in 1974. Ondernemers zijn pessimistischer dan ooit.

Japan is hard getroffen door de financiële crisis. Niet zozeer vanwege problemen in de bankensector maar vooral door de teruggelopen wereldhandel: Japan is sterk afhankelijk van de export. Ook de groeivertraging van buurland China komt daarmee hard aan.

De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) verwacht dat de Japanse economie in 2009 met 6,6% krimpt . Als dat waar blijkt te zijn, dan is daarmee in één klap het herstel van de afgelopen vijf jaar weggevaagd. Het blad The Economist heeft het zelfs over ‘nog een verloren decennium’. Als gevolg van deflatie is de nominale waarde van het BBP terug op het niveau van 1993. De Japanse economie is in 16 jaar dus niets opgeschoten, aldus The Economist.

Japan investeert in een groene economie
Volgens de Financial Times heeft het stimuleringspakket een goede kans van slagen . Het moedigt consumenten aan geld te besteden dankzij subsidies op eco-gerelateerde huishoudelijke producten en auto’s. Elektronicafabrikant Sony en automaker Toyota waren dan ook gewild op de beurs na het nieuws. Premier Taro Aso wil van Japan zelfs een ‘wereldwijde leider in groene technologie’ maken.

De Japanse overheid haalt dus alles uit de kast om het land door de zwaarste recessie sinds 1945 te helpen. Niet alleen wordt zo’n 5% van het BBP besteed aan stimulering, ook heeft de Japanse centrale bank de rente op 0,10% staan en is zij wederom bezig met geldcreatie via het kopen van bedrijfsobligaties. Japan is echter voor een duurzaam herstel afhankelijk van een opleving van de wereldeconomie.

Vooruitblik yen en Nikkei
Japan kan daarbij uiteraard een zwakkere yen goed gebruiken. Volgens valutastrateeg Masafumi Yamamoto van The Royal Bank of Scotland is de yen onderhevig aan twee krachten. Ten eerste uiteraard de binnenlandse economie. Ten tweede gaat een herstel op de mondiale beurzen volgens Yamamoto hand in hand met een zwakkere yen. Sinds begin 2009 is de yen verzwakt tegenover de dollar van 90,79 tot 101,50 op 6 april . Voor eind 2009 verwacht Yamamoto een dollaryenkoers van 91 en een euroyenkoers van 112.

De Japanse beursgraadmeter Nikkei bereikte op 10 maart 2009 het laagste peil in 26 jaar. Sindsdien doet de beurs echter volop mee met de rally: inmiddels noteert de Nikkei meer dan 25% hoger . Buitenlandse beleggers, een belangrijke partij op de Japanse beurs, zijn voor het eerst sinds medio 2008 weer netto kopers. Ook de richting van de Nikkei zal dit jaar vooral bepaald worden door enerzijds de binnenlandse economie en anderzijds het wereldwijde beurssentiment.