Het moeizaam bereikte akkoord tussen Democraten en Republikeinen over het beperken van de staatsschuld was onvoldoende om de rust op de aandelenmarkten terug te brengen. Beurzen daalden 5% na het akkoord, terwijl juist koerswinst was verwacht. Kredietbeoordelaar Standard & Poor's zag weinig in het akkoord en verlaagde in het weekend de kredietrating van AAA naar AA+. Dat sloeg in als een bom en afgelopen week volgden de koersen op de beurs een achtbaan naar beneden. De Dow daalde maandag met ruim 4% op 10.809 punten.

 

Toen de beurzen dreigden te herstellen op woensdag, deed het gerucht de ronde dat de kredietwaardigheid van Frankrijk zou worden verlaagd. En hup, daar gingen de koersen weer met 4% naar beneden. Woensdag werd een voorlopig dieptepunt gemeten op 10.719 en donderdag steeg de Dow weer 4%. Op 21 juli stond de Dow nog op 12.724 punten, ongeveer de hoogste stand van het jaar, vergelijkbaar met de stand van eind april. In slechts 14 handelsdagen verloor de Dow ruim 15%. Europese beurzen deden het nog slechter. De Duitse DAX daalde 20%, de Franse CAC daalde 21% en de Britse FTSE daalde 15%. De AEX daalde in dezelfde periode van 336 naar 277 punten, een daling van ruim 17%.

 

De verlaging van de kredietwaardigheid door Standard & Poor's was goed getimed en had maximaal effect. Je vraagt je altijd af of er nog andere belangen spelen als een in feite commercieel bedrijf als S&P, dat ook investeerders adviseert, een wijziging van de kredietwaardigheid in het weekend de ether in stuurt. In de onderbouwing van de beslissing was te lezen dat de onenigheid tussen Democraten en Republikeinen weinig hoop gaf voor een besparingsprogramma om het financieringstekort te verkleinen. Bovendien had S&P al eerder gesteld dat minstens $4.000 miljard bezuinigd moest worden. Het akkoord ging niet verder dan $2.400 miljard over 10 jaar – in het gunstigste geval. Het was dus wel te verwachten dat er iets zou gebeuren. Andere kredietbeoordelaars hielden de kredietrating van de VS op AAA en zullen die voorlopig ook niet verlagen.

 

Het effect van de verlaging van de rating liet zien dat de VS nog steeds een unieke positie inneemt in de wereld en alleen daarom al de AAA-rating verdient. In de ogen van Warren Buffet zelfs AAAA. Beleggers zochten veilige havens voor hun geld na de uitverkoop op de beurs en vonden die – zoals verwacht – in goud, in de Zwitserse frank, de Japanse Yen en in staatsobligaties. De ironie wil dat de zojuist afgewaardeerde staatsobligaties uit de VS favoriet waren. Daardoor daalde de rentevergoeding naar een historisch dieptepunt. Afgelopen woensdag verkocht de VS voor $24 miljard aan staatsleningen voor een looptijd van 10 jaar tegen een rentevergoeding van slechts 2,14%. Dat was de laagste rente ooit. Met een inflatie die staat op 2,7% is het effectieve rendement negatief.

 

Uiteindelijk kalmeerden de beurzen donderdag. Voorzitter van de Fed, Ben Bernanke, beloofde de rente in de VS nog twee jaar laag te houden en de markt te ondersteunen. De ECB startte een inkoopprogramma voor Italiaanse en Spaanse staatsobligaties voordoor de rente weer onder de 6% zakte. De volatiliteit blijft echter hoog. Het leed is nog niet geleden omdat vooral de Europese schuldencrisis nog niet is bezworen. Dat zal ook niet snel gebeuren omdat de euro de gezamenlijke munt is van meerdere landen die zelf mogen beslissen of ze bepaalde maatregelen willen steunen. Dat maakt de besluitvorming bijzonder lastig.

 

Door de onrust op de aandelenmarkten is de rente van staatsleningen sterk gedaald, waardoor de buffers van pensioenfondsen zijn geslonken en indexering van pensioenen in gevaar komt. Banken zijn wantrouwiger geworden ten opzichte van elkaar, waardoor de interbancaire rente is gestegen. Als gevolg van de onrust gaan overheden versneld bezuinigen, wat de consumentenbestedingen niet ten goede komt. Bedrijven zullen hun productie verlagen om te anticiperen op verwachte lagere vraag.

Ondertussen ziet het Amerikaanse bedrijfsleven de winst elk jaar toenemen. Nu 90% van de bedrijven uit de S&P 500 de resultaten heeft gepubliceerd, blijkt de winst gemiddeld 12% te zijn toegenomen ten opzichte van hetzelfde kwartaal vorig jaar. Op een paar winstwaarschuwingen na, doen ook de bedrijven uit de AEX en AMX het goed hoewel duidelijk is dat de winst vooral uit Azië moet komen. Een paradoxale situatie waarvan de uitkomst nog onzeker is.

 

Het verleden leert dat het enkele weken tot enkele maanden kan duren voordat koersen na zo'n sterke correctie weer gaan stijgen. De waardering van aandelen is door alle commotie flink verlaagd. De vlucht in veiligheid heeft gezorgd voor een uittocht van beleggers uit aandelen. Beleggers zullen niet zomaar weer massaal instappen. Dat gaat geleidelijk en kost tijd. De huidige lage koersen biedt kansen voor de koopjagers en voor de beleggers die gestaffeld weer willen instappen. Bijna alle aandelen – ongeacht de sector – daalden de afgelopen weken. Ook de goede bedrijven. Daar kunnen beleggers hun voordeel mee doen. Dan heb ik het niet alleen over individuele aandelen, maar ook over beleggingsfondsen. Hoe algemener het fonds, hoe meer zekerheid dat de koers uiteindelijk weer stijgt en u profiteert van de afstraffing van 15 tot 20% van de afgelopen maand.

 

U moet wel voldoende tijd hebben om van toekomstige koersstijgingen te kunnen profiteren. Maar als u gestaffeld instapt op deze lage niveaus, zal zich dat op enig moment in de toekomst uitbetalen.