Wanneer mensen geconfronteerd worden met een ongeluk, geweld of een andere calamiteit zijn er grofweg drie soorten reacties te onderscheiden. De ‘freezer' is tot niets in staat. De ‘fligher' vlucht en de ‘fighter' handelt instinctief zonder ook maar na te denken over de consequenties. Weet u wat u doet als u een oud vrouwtje beroofd ziet worden? U mag het zeggen. En wat doet u als u uw aandelenportefeuille met bijvoorbeeld 30% ziet dalen?

 

Ik stel die vragen omdat we inmiddels weten dat ons menselijk brein een aantal afwijkingen in ons gedrag veroorzaakt die veelal een basis vinden in een emotionele behoefte tot welzijn. We willen ons prettig voelen en die wens is veelal sterker dan datgene wat daadwerkelijk goed voor ons is. Deze ‘denkfoutjes' zijn niet heel erg, omdat het ons in de evolutie ook verder heeft gebracht. Zo heeft ons kuddegedrag er voor gezorgd dat we nu de slimste zoogdieren op aarde zijn.

Meet u eigen risicoaversie
Om uw eigen gevoeligheid voor risicoaversie te meten, kunt een simpel spel doen. Voor geld natuurlijk. Nodig vrienden, familie of collega's uit om mee te doen. Ieder van u krijgt 20 euro en een munt waarmee u twintig keer voor ‘kop of munt' mag gaan. U mag ook kiezen of u 1 euro inlegt of niet meedoet. Bij de juiste voorspelling krijgt u 2,50 euro en bij verlies bent u uw inleg van 1 euro kwijt. Helemaal niets doen levert 20 euro op. 20 keer goed kiezen levert u dus 50 euro op. U kunt ook uw inleg verliezen door twintig keer te verliezen of uw geld behouden en met dezelfde 20 euro weer naar huis gaan. Ik ben benieuwd. Niet naar het resultaat, want dat is vooraf te berekenen. Wel ben ik benieuwd naar uw reactie op uw eigen gedrag tijdens het spel.

 

U zult namelijk merken dat wanneer u een paar keer verliest, u minder geneigd bent om verder te gaan met inleggen. Het vreemde is, dat de kans iedere keer even groot is en dat winst meer oplevert (2,50) dan het verlies (1). Wie vooraf een berekening maakt zal altijd meedoen omdat hij weet dat de kans op meer dan twintig euro groter is dan verlies van (een deel) van uw geld. Het vreemde is echter dat de meest voorkomende uitkomsten van het onderzoek zijn dat van de tien keer dat u verliest u slechts in vier gevallen mee doet met een volgende ronde. Dit leidt ertoe dat u als deelnemer ongeveer 11 keer van de twintig keer inlegt. Uw risicoaversie verkleint de kans op optimaal resultaat. Leerzaam of niet?

 

Terug naar de aandelenmarkt. Wie verlies heeft zal geneigd zijn niets te doen. Sterker nog, we zijn zelfs geneigd om na een correctie de winstposities (goed fundament) van de hand te doen en de verliesposities (minder goed fundament) te laten zitten waar het zit. Winsten verzilveren geeft een prettig gevoel en met verlies verkopen geeft negatieve stress. We handelen dus uit de wens naar welbehagen.

 

We nemen dus letterlijk voor lief dat de winstposities niet voor niets op winst staan. Met de verliezen doen we veelal niets, tot we minimaal break-even staan. Ik hoef u niet te vertellen dat een verlies van 30% niet morgen is terugverdiend. Ik hoef u waarschijnlijk ook niet te vertellen dat de verliespositie al op verlies stond naar aanleiding van de vorige crisis op de aandelenmarkten. Beter is het om de winsten te laten zitten en afscheid te nemen van de verliesposities. Buy the winners and sell the losers.

Doelstelling belangrijk
Het menselijk brein staat sommige goede beleggingsbeslissingen in de weg. Als uw beleggingsportefeuille klappen heeft gehad. Bekijk dan vooral met de huidige gegevens wat de kansen en bedreigingen zijn. U dient uw verwachtingen te herijken op uw doelstellingen. U dient uw plan aan te passen naar uw huidige verwachting om vervolgens actie te ondernemen. Uw doelstelling helpt u daarbij. Wie voor inkomsten en veiligheid gaat moet de inkomstenstroom optimaliseren. Wie voor groei gaat zal moeten selecteren op groeiaandelen met het beste fundament en de meest aantrekkelijke waardering. Als we het spel in gedachten nemen kunnen we stellen dat actief blijven een hogere kans op optimaal resultaat geeft dan niets doen en wachten.

 

Peter Cordes