Volgens minister Koenders wordt het wereldwijde waterprobleem niet zozeer veroorzaakt door absolute schaarste, maar wel door slecht beleid, bestuur en beheer van water. De minister van Ontwikkelingssamenwerking pleit dan ook voor flinke verbeteringen op die gebieden.

Wat is de omvang van de waterproblemen in ontwikkelingslanden?

“Meer dan 700 miljoen mensen hebben geen toegang tot veilig drinkwater. Daarnaast hebben nog eens 2,4 miljard mensen geen toegang tot sanitaire voorzieningen. Door de waterschaarste verminderen onze waterbronnen snel. Grondwaterstanden in de gehele wereld dalen snel, vaak meer dan een meter per jaar in landen als China, Jemen en India. Grote rivieren als de Nijl, de Jordaan en de Yangtze staan een deel van het jaar bijna droog in hun benedenloop.”

Kun je water een schaars goed noemen?
“Water is een schaars goed. Maar 1% van al het water is bruikbaar als drinkwater. Die ene procent is ongelijk verdeeld over de wereldbevolking. Bovendien stijgt de vraag naar water snel door bevolkingsgroei en toenemende welvaart en is opslag nog maar beperkt mogelijk. 700 miljoen mensen wonen daardoor in gebieden met een ernstig watertekort. Dat zal in 2025 gestegen zijn tot drie miljard mensen als we niet ingrijpen.”

Hoe is de waterschaarste in derdewereldlanden ontstaan?

“Water is vooral een schaars goed voor de armste groepen in de derde wereld. Dat is een kwestie van geld maar vooral ook van politieke invloed en prioriteit. Zo betalen de armen in de steden veel meer voor drinkwater dan de rijken. Die krijgen water uit de kraan in hun huis. De armen moeten water kopen bij tussenpersonen, omdat ze geen huisaansluiting hebben. Het water komt vaak niet eens in hun wijk. Er hoeft geen watertekort te ontstaan als het beschikbare water maar goed beheerd wordt. Want in de gebieden waar een ernstig watertekort heerst, wordt water inefficiënt gebruikt. Dit komt door slecht prijsbeleid, gebrek aan kennis en investeringen. Bovendien wordt de toegang tot water door een kleine groep mensen gemonopoliseerd.”

Wat zijn de gevolgen van waterschaarste?
“Het heeft gevolgen voor de gezondheidstoestand en inkomenssituatie van die mensen. Maar ook voor de toegang tot onderwijs, omdat vooral meisjes veel tijd besteden aan het halen van water en voor de positie van vrouwen en meisjes in het algemeen. Daarom is beschikbaarheid van goed drinkwater een van de acht millenniumdoelstellingen van de VN.”

Waarom is er relatief weinig aandacht voor waterproblematiek in derdewereldlanden?
“Ik heb de indruk dat de aandacht voor de wereldwaterproblematiek in ons land groeit. Veel organisaties zijn ermee bezig, vaak vanuit hun eigen ervaring. Een voorbeeld hiervan zijn de waterschappen die hun kennis en ervaring met organisaties in ontwikkelingslanden delen. Datzelfde geldt voor waterleidingbedrijven, gemeentes, een groot aantal NGO's en maatschappelijke initiatieven. Verder hebben het kabinet en de Nederlandse watersector afgesproken de achterstand bij het zevende millenniumdoel van de VN (toegang tot water en sanitaire voorzieningen) in te halen.”

Waarom zijn waterbeheer en waterbestuur zo belangrijk?

“Goed bestuur en beheer van water vormen de sleutel tot het bestrijden van de wereldwatercrisis. Die crisis wordt niet veroorzaakt door een absoluut watertekort, maar door onvoldoende beleid, bestuur en beheer van water.”

Wat wordt er gedaan aan de corruptie in het waterbeheer van derde wereldlanden?

“Voor Nederland heeft het bestrijden van corruptie prioriteit. Daarom is Nederland een van de initiatiefnemers en donoren van het Water Integrity Network (WIN) dat de corruptie in de watersector wil aanpakken. Transparancy International bracht dit jaar samen met het WIN het Global Corruption Report uit over corruptie in de watersector. Hieruit blijkt dat corruptie ook in de watersector een allesomvattend probleem is. Er is niet alleen sprake van het afromen van investeringen en geldstromen, maar ook bij het dagelijks functioneren van waterleiding- en irrigatiebedrijven heerst veel corruptie. Juist de armsten moeten onder de tafel, extra betalen om aan water te komen.”

Wat doet Nederland aan deze waterproblemen?