De cijfers die deze week door Eurostat werden gepubliceerd waren een flinke tegenvaller voor de Nederlandse economie. Vooral omdat Duitsland – een land waar Nederland zich graag aan spiegelt – nog een groei liet zien van 0,5%. Ook Frankrijk deed het relatief goed met een groei van 0,4%. Zelfs België deed het beter met een economische groei die onveranderd was ten opzichte van het vorige kwartaal. Nederland en Portugal waren de enige landen met krimp.

Het Kabinet Rutte zet in op bezuinigingen om het begrotingstekort aan het einde van de regeerperiode op nul te krijgen. In 2010 bedroeg het begrotingstekort 5,2%. De staatsschuld kwam uit op 63% van het BBP. Volgens het CPB zal het tekort in 2011 uitkomen op 3,9% door bezuinigingen van 3,5 miljard en een werkloosheid die 40.000 lager uitkomt dan de eerder verwachtte 465.000.

De op Europees niveau vastgestelde grens van 3% komt dus al aardig in zicht. Een bezuiniging van ongeveer 6 miljard zou voldoende zijn om onder de 3% uit te komen.

Die kan het kabinet betalen uit een meevaller. De rentelasten van de schulden is nog nooit zo laag geweest. De rente op 10-jarige staatsleningen noteert maar net boven de 2% waardoor het in de historie nog nooit zo goedkoop is geweest om geld voor langere tijd te lenen. Dat geeft besparingen van zo’n 5 miljard.

Het Kabinet Rutte heeft zich echter vastgepind op een bezuiniging van 18 miljard tijdens de regeerperiode. Deze week waren er zelfs geruchten dat er in 2012 nog 5 miljard extra bezuinigd zal moeten worden om tegenvallers vanwege het tegenvallende herstel van de wereldeconomie op te vangen.

Minder consumentenvertrouwen door Europese crisis en bezuinigingen

Vooral burgers lieten het afweten. Het consumentenvertrouwen heeft een flinke knauw gekregen door al het slechte nieuws. Verreweg het grootste probleem is de Europese schuldencrisis. Er lijkt maar geen eind te komen aan de stroom aan negatieve berichten over problemen in Griekenland, Spanje, Italië. Bondskanselier Merkel gaf deze week nog aan dat Europa voor misschien wel moeilijkste taak staat sinds de tweede wereldoorlog. Zie daar de voordelen van een Verenigd Europa! Probeer daar als burger maar eens vrolijk onder te blijven en ongestoord geld uit te geven.

In Nederland krijgen burgers inmiddels stevig met de bezuinigingen te maken. Er wordt bezuinigd op de kinderopvang, kinderbijslag en kindgebonden budgetten, het basispakket van de ziektenkostenverzekering wordt duurder, er verdwijnen onderdelen uit die nu zelf betaald moeten worden en het eigen risico en eigen bijdrage gaat omhoog. Op defensie wordt een miljard bezuinigd, op subsidies 2,5 miljard. Op het openbaar vervoer wordt bezuinigd en gemeenten moeten ook de broekriem aantrekken waardoor gemeentelijke belastingen stijgen.

Daarnaast zijn er onzekerheden over kortingen op de pensioenen, gaat als bezuinigingsmaatregel de pensioenleeftijd omhoog. De werkloosheid stijgt de laatste tijd weer (al vier maanden op rij) door ontslagen bij de overheid en de economische toestand. Het rendement op beleggingen daalt en op de bank is de rente een lachertje.

Daarom is het niet verbazingwekkend dat het consumentenvertrouwen v.w.b. de eigen financiële situatie van burgers in oktober volgens het CBS tot de laagste stand in 25 jaar zakte.

Wel bezuinigen, maar minder

Waarom het kabinet zo vasthoudt aan bezuinigen, is mij een raadsel. Juist als relatief sterk Europees land zou je het producenten- en consumentensentiment op peil moeten houden en de economie moeten stimuleren zodat bedrijven marktaandeel kunnen veroveren. Over enkele jaren pluk je daar dan de vruchten van. Ook Christine Lagarde, voorzitter van het IMF, deed al een oproep aan de sterke Europese landen om hun bezuinigingen te matigen.

Spread Nederlands-Duitse staatsleningen loopt op

Deze week liep het renteverschil tussen Nederlandse en Duitse staatleningen op van 0,4% naar 0,63%. Dat was veel beleggers een raadsel, maar de verklaring ligt vooral in het verschil in de aanpak van de crisis tussen Duitsland van Nederland. Duitsland bezuinigt ook. In juni 2010 werd een bezuinigingsplan van 80 miljard aangekondigd. In 2011 zal daarvan 11 miljard bezuinigd worden zodat in 2013 het begrotingstekort weer onder de 3% zal zijn. Duitsland ontziet echter de burgers zoveel mogelijk bij de bezuinigingen. Zo wordt de belasting op de winst van kerncentrales en milieuheffing op binnenlandse vluchten verhoogd, en wil Duitsland een belasting invoeren op financiële transacties. Prestige-projecten worden geschrapt. Dat zijn bezuinigingen die ook een bepaald beleid onderstrepen.

In Nederland lijkt vooral de burger gekort te worden, zonder dat er ook maar enig beleid achter zit anders dan bezuinigen. Maatregelen van het kabinet worden vaak bekritiseerd omdat ze contraproductief zijn. Gematigd bezuinigen, zodat het begrotingstekort onder de 3% komt, overbodige staatsbestedingen schrappen, efficiëntie vergroten en tegelijkertijd de economie stimuleren is de beste remedie om de crisis door te komen.

Economische krimp geen reclame voor Nederland

Helaas wil het kabinet Rutte kostte wat kost de ratingbureaus tonen dat Nederland een vlijtig land is van weinig schulden. Maar dat weten ze al lang. Nederland hoeft echt niet bang te zijn dat de financiële markten gaan speculeren zoals nu gebeurt bij Italië en Spanje.

De oplopende spread in rente tussen Nederlandse en Duitse staatsobligaties is eerder een teken dat het kabinet de verkeerde weg is ingeslagen. Door het stringente bezuinigingsbeleid en het negatieve effect op het consumenten- en producentenvertrouwen is de economische groei omgeslagen in een krimp. Dat zal de ratingbureaus grotere zorgen baren dan dat het begrotingstekort 2,5% of 3,5% is.