De economische groei van Afrika versnelt voortdurend, is breed gespreid en beperkt zich allang niet meer alleen tot grondstoffen. Dat is de uitkomst van het omvangrijke rapport Into Africa van het Institute for Research and Investment Services (IRIS), dat maandag gepresenteerd werd door beleggingsstrateeg Jeroen Blokland in de Industrieele Groote Club aan de Dam in Amsterdam. "De economische groei is vooral veel meer voorspelbaar geworden en dat maakt het Afrikaanse beleggingsklimaat alsmaar beter."

"Afrika bevindt zich momenteel in de sterkste economische groeiperiode in vier decennia", aldus Blokland. "Sinds de start van dit millennium neemt de economische groei op het continent alsmaar toe met een groeitempo dat boven het mondiale gemiddelde ligt. De afgelopen 5 jaar lag de gemiddelde groei steevast boven de 5 procent. Aan deze groei wordt door alle regio's bijgedragen, waarbij eigenlijk alleen Centraal Afrika wat achter loopt." In tegenstelling tot wat veel wordt verondersteld, zijn de verschillen tussen de regio's dus gering.

Een ander misverstand is dat Afrika het vooral moet hebben van grondstoffen: " Olierijke en niet-olierijke landen groeien beiden hard", constateerde Blokland. "De wereldwijde grondstofhausse staat ook aan de wieg van de succesvolle periode die het continent doormaakt. Maar het gaat te ver om die successen volledig aan de explosief gestegen vraag naar grondstoffen toe te schrijven."    

Succesfactoren

Volgens Blokland spelen andere factoren een minstens zo grote rol: "De politieke en economische stabiliteit zijn in de voorbije jaren aanzienlijk toegenomen. Het aantal gewapende conflicten neemt steeds verder af. Daarnaast is de economische groei vooral veel meer voorspelbaar geworden en is in dertig jaar niet zo stabiel geweest. Doordat er sprake is van een toename in financiële buffers is men bovendien beter in staat koersschommelingen in de valutakoersen hoofd te bieden."

"Bovendien is de schuldpositie drastisch gedaald, bevindt de inflatie zich op historisch laag niveau en is het ondernemersklimaat aanzienlijk verbeterd. Ook het aantal investeringen, ook uit China en India, neemt enorm toe. Hierdoor lijkt de cyclus die eerst het continent parten speelden, waarbij korte periodes van economische groei door politieke factoren weer teniet werden gedaan, doorbroken."

Voor het huidig jaar voorziet Blokland een verdere toename van de economische groei "al zijn wij niet zo enthousiast als het IMF. Met name de inflatie beschouwen wij als belangrijke risicofactor, die door de hoge voedsel- en olieprijzen verder op kan lopen en de groei onder druk kan zetten." Hinder van een afkoelende wereldeconomie voorziet IRIS niet of nauwelijks: "Wij denken dat de VS zich sneller zal herstellen dan iedereen nu denkt."

Voorwaarden voor groei

"In het verleden heeft Afrika niet of nauwelijks kunnen profiteren van de aanhoudende groei van de wereldeconomie. Om vanaf het huidige fundament een duurzame economische groei te kunnen opbouwen, zal een aantal aspecten verder moeten worden aangepakt." Daarbij ziet Blokland in stabiliteit op politiek en economisch vlak de belangrijkste randvoorwaarde. "Daarnaast onderscheiden wij een aantal kritische succesfactoren. Op de eerste plaats zal het ondernemersklimaat steeds verder moeten worden verbeterd. Op dat gebied is Afrika momenteel al middenmotor op het gebied van bedrijfsvriendelijk hervormen volgens de Wereldbank. Niettemin bungelt het werelddeel nog wel steeds onderaan voor wat betreft de huidige situatie."

"Op de tweede plaats zullen meer buitenlandse investeringen aangetrokken moeten worden. Vooralsnog is het aantal buitenlandse investeringen klein, maar sterk toenemend. Daarbij ligt nu nog vooral de focus op de olierijke landen en Zuid-Afrika, dat de verst ontwikkelde economie heeft. Daarbij is het belangrijk te wijzen op het steeds verder groeiende aandeel dat Aziatische landen voor hun rekening nemen. De omvang van de Afrikaanse export, voornamelijk grondstoffen en infrastructuur, naar China stijgt enorm, terwijl ook private financiering en directe investeringen explosief groeien."

"Naast handelskrediet draagt China ook bij aan de infrastructuur in Afrika, hetgeen op langere termijn van wezenlijk belang is voor de ontwikkeling van het werelddeel. De huidige toestand remt namelijk de economische groei, omdat wegen, havens, vliegvelden, elektriciteit en ICT verre van toereikend zijn. De onderkenning van de noodzaak hierin te investeren is essentieel. Ook India draagt hieraan bij."

Productiviteit

"Een derde voorwaarde voor de waarborging van een blijvende economische groei in Afrika is het opschroeven van de productiviteit", meent Blokland. "Pas recentelijk is daarin een toename waarneembaar, maar er is nog enorm veel progressie te boeken in diverse sectoren."

Naast beperkingen zoals infrastructurele tekortkomingen en een gebrek aan elektriciteit, dat bijvoorbeeld Zuid-Afrikaanse metaalmijnen parten speelt, wijst Blokland als voorbeeld op de landbouwsector: "Wie beseft dat die sector de grootste is van Afrika en weet dat slechts 4 procent van alle akkers geïrrigeerd wordt, kan zich voorstellen dat op dit gebied nog een hoop te verbeteren valt." Ook de concurrentiekracht zou moeten groeien: "Vooralsnog heeft die sterk te lijden onder relatief hoge export- en transportkosten."