Terughoudendheid bij beleggers ten aanzien van de Afrikaanse markt omdat die teveel zou afwijken van andere beurzen in de wereld, is misplaatst. Dat is een van de bevindingen die Jeroen Blokland, beleggingsstrateeg van IRIS, het onafhankelijke onderzoeksbureau van Robeco en Rabobank, doet in zijn recent verschenen rapport Into Africa: "Afrikaanse aandelenmarkten zíjn niet anders."

Blokland deed voor zijn onderzoek een beroep op een eerder rapport, waarin de vraag werd opgeworpen waarom beleggers zou weinig in Afrika actief zijn: "Onderzocht is door Moss, Ramachandran en Standley of de Afrikaanse beurzen wellicht afwijken van de overige markten of dat alleen marktomvang en liquiditeit ten grondslag liggen aan de terughoudendheid onder beleggers."

Zo werd de relatie onderzocht tussen de omvang van het BBP en de marktkapitalisatie van de 80 economieën die door Standard & Poor's zijn aangemerkt als opkomende markten. Hoewel de marktkapitalisatie van de meeste Afrikaanse aandelenmarkten bijzonder gering is, is er geen sprake van een afwijkend patroon ten opzichte van de grootte van hun economieën. "In die zin wijken de Afrikaanse markten dus niet af", aldus Blokland.

"Ook de relatie tussen de marktkapitalisatie van de aandelenmarkten en de waarde van de verhandelde aandelen, wat een belangrijke weergave is van de liquiditeit, is niet afwijkend. Naarmate de marktkapitalisatie toeneemt, neemt ook de liquiditeit van de beurzen toe en ook in Afrika is dat zo. De waarde van de verhandelde aandelen van de meeste Afrikaanse landen, vooral in Namibië en Zambia, is dus laag, maar dat verhoudt zich tot een kleine marktkapitalisatie."

Aantrekkingskracht

Het is eveneens niet verwonderlijk dat beleggingsfondsen de kleinere Afrikaanse beurzen niet opzoeken: "Pas bij het bereiken van een bepaalde omvang van de marktkapitalisatie (USD 50 miljard) of waarde van de verhandelde aandelen (USD 10 miljard) komen opkomende markten op de radar van internationaal opererende beleggingsfondsen."

"Om die reden is Zuid-Afrika wel vertegenwoordigd in dergelijke fondsen. De meeste overige beurzen, die van Egypte, Marokko en Nigeria daargelaten, zijn qua omvang en liquiditeit nog te klein. Ook dit bewijst dat de aandelenmarkten in Afrika niet anders zijn dan die van andere opkomende markten en ook niet anders worden benaderd door beleggers."

Verbeteren

Blokland meent dat de Afrikaanse beurzen zich met een aantal methodes kunnen verbeteren: "Op de eerste plaats biedt automatisering van de beurzen de mogelijkheid om versneld te liquiditeit te verhogen. Door de handmatige verwerking van transacties worden lokale financiële bronnen niet optimaal benut. Bovendien wordt het aantal transactie-uren omvangrijker, gaan de handelskosten omlaag en is betere informatievoorziening mogelijk." Blokland meent dat beurzen ook niet zelf het geautomatiseerde wiel hoeven uit te vinden: "De Namibian Stock Exchange maakt bijvoorbeeld gebruik van het handelsplatform van de Johannesburg Stock Exchange."

Ook het mobiliseren van institutionele partijen geldt als een belangrijk onderdeel van de inhaalslag: "Die stimuleren efficiënt marktgedrag en jagen een hoge mate van transparantie na." Blokland meent verder dat het Afrikaanse bedrijfsleven beter bekend moet worden met de werking van de beurs: "Het zou een deel van de 'angst' voor een beursnotering weg kunnen nemen. De complexiteit van zo'n stap schrikt veel bedrijven ter plaatse af, vooral uit angst de controle over het bedrijf te verliezen, zo wijst onderzoek uit."   

Governance en samenwerking 

"Ook governance zou in algemene zin verbeterd moeten worden. Niet alleen voor de marktsituatie ter plaatse, maar vooral om directe investeringen aan te kunnen trekken waarbij beleggers niet bang hoeven te zijn voor zaken als insidertrading. Regulering en toezicht zijn van essentieel belang om het vertrouwen in de Afrikaanse beurzen te vergroten, zodat de liquiditeit gestimuleerd kan worden."