De financiële crisis komt hard aan in Oost-Europa. Deze crisis kan ook overslaan naar de eurozone. Het kan impact hebben op de euro en op de bankensector.

Het jaar 2009 zou feestelijk moeten zijn voor Oost-Europa. Twintig jaar geleden viel de muur in Berlijn en vijf jaar geleden breidde de Europese Unie oostwaarts uit. De champagne en kaviaar blijven echter nog in de koelkast, want de regio maakt zich op voor de eerste economische krimp sinds begin jaren ’901.

Regio worstelt met schulden

De financiële markten in Oost-Europa maken een turbulente tijd mee. Zo is ons ABN AMRO Oost-Europa Certificaat in de afgelopen zes maanden 64% in koers gedaald2. Dit Certificaat volgt de CECE Index, bestaande uit aandelen uit de Tsjechische republiek, Hongarije en Polen. Ook zijn valuta flink verzwakt en de kredietopslagen scherp gestegen. De regio worstelt daardoor steeds meer met de aanwezige schulden, die in een aantal landen al aan de hoge kant waren. Zo moeten Polen, de Tsjechische republiek, Hongarije en de Oekraïne dit jaar gezamenlijk 120 miljard dollar aan schulden terugbetalen3. De grote vraag is uiteraard of dat lukt, gezien de recessie en slechte marktomstandigheden..

Vrijheid, blijheid

Wat is er misgegaan? Columnist Wolfgang Münchau wijst op twee cruciale beleidsfouten4. Ten eerste de aanmoediging om hypotheken te nemen in buitenlandse valuta. In Hongarije is vrijwel elke hypotheek genoteerd in een buitenlandse munt. Daarbij was vooral de Zwitserse franc favoriet, vanwege de lage rente aldaar. Nu de Hongaarse forint sinds 1 augustus 2008 met 48% is gedaald ten opzichte van de Zwitserse franc, zijn de hypotheekschulden in Hongarije flink toegenomen5.

De tweede beleidsfout is de vrijblijvendheid waarmee Oost-Europese overheden om zijn gegaan met toetreding tot de eurozone. Indien zij het beleid van meet af aan hadden ingesteld op de (strenge) toetredingscriteria, waren zij niet in de huidige problemen beland. Slovenië en Slowakije zijn perfecte voorbeelden: zij zijn inmiddels lid van de eurozone en redelijk safe.

Wat nu?

Uiteraard kan een belegger Oost-Europa niet over één kam scheren. Het slechtst eraan toe zijn de landen met hoge financiële schulden, zoals het eerder genoemde Hongarije, Litouwen en Oekraïne.

Deze drie landen hebben inmiddels geld gekregen van het IMF, maar het is verre van zeker of dit voldoende is. Ook Bulgarije en Roemenië zijn economisch kwetsbaar, zo zegt kredietbeoordelaar S&P’s6. Aan de andere kant zijn de economieën van Polen en de Tsjechische republiek een stuk stabieler. Beide landen houden vol dat zij geen steun nodig hebben en dat paniekerige beleggers te pessimistisch zijn over hun vooruitzichten7.

Waar moet een belegger op letten?

Ten eerste kan de crisis in Oost-Europa leiden tot een hogere volatiliteit op de financiële markten daar. Nadat de Europese Unie maandag 2 maart 2009 afwijzend reageerde op een verzoek van Hongarije voor steun, daalden de beurzen in Oost-Europa naar het laagste peil in vijf jaar8.

De crisis kan ook overslaan naar de eurozone. Ten eerste naar de Europese eenheidsmunt zelf. Indien landen als Hongarije nu versneld kunnen toetreden tot de muntunie - wat Münchau als oplossing aandraagt - kan dat de geloofwaardigheid van de euro onder druk zetten. Ook kunnen banken in de problemen komen. Het zijn namelijk vooral Oostenrijkse en Italiaanse banken die actief zijn in deze regio. In totaal zouden banken uit de eurozone voor 1500 miljard dollar blootstaan aan de regio9.

Inspelen op Oost-Europa

Internationale media berichten uitvoerig over de problemen in Oost-Europa, en de kans dat beleggers al rekening houden met een pessimistisch scenario is dan ook zeker aanwezig. Denkt u dat de beurzen vanaf de huidige niveaus weer gaan stijgen, dan kunt u daarop inspelen met diverse Certificaten. Met Turbo’s op de CECE (Oost-Europa) Index kunt u met een hefboom inspelen op stijgende maar ook dalende koersen. Ook zijn er Turbo’s op de eurodollarkoers en op de European Banks Index. Kijk voor een compleet overzicht van alle opkomende markten op onze website www.abnamromarkets.nl.

1 Internationaal Monetair Fonds, 28 januari 2009.

2 Rendement over de afgelopen vijf jaar is -20,5%, Bloomberg

3 maart 2009.

3 Financial Times, 24 februari 2009.

4 Financial Times, 23 februari 2009.

5 Bloomberg, 26 februari 2009.

6 Bloomberg, 24 februari 2009.

7 Financial Times, 26 februari 2009.

8 Bloomberg, 2 maart 2009.

9 Financial Times, 24 februari 2009.

Disclosure: Ravien Sewtahal is werkzaam bij ABN AMRO Markets Nederland (www.abnamromarkets.nl). Hij schrijft deze column op persoonlijke titel. De informatie in deze column is niet bedoeld als individueel beleggingsadvies of als een individuele aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen.