De Ierse bevolking heeft tegen het Verdrag van Lissabon gestemd. Direct na het tellen van de stemmen werd duidelijk dat de tegenstemmers in aanzienlijke meerderheid het referendum naar zich toe getrokken hebben. Volgens Pádraic McCormack, oud-burgemeester van Galway en Iers parlementslid, is het verwerpen een grote teleurstelling: "Het is onduidelijk hoe de EU hiermee om zal gaan."
Volgens McCormack, Teachta Dála (parlementslid) namens het Christen-democratische Fine Gael voor het district Galway West, was de uitslag tamelijk verrassend: "Vanuit de politiek hadden wij sterk het gevoel dat mensen alsnog zouden kiezen voor het verdrag, omdat de voorstemmers er in de peilingen steeds beter uitkwamen. Maar de mensen die tegen waren, bleken hierdoor extra gemotiveerd om naar de stembus te gaan."
Hoewel de uitslag van de zogenoemde tally niet definitief is, weet McCormack zeker dat het nee-kamp duidelijk gewonnen heeft: "Het landelijke verschil is nu 45 tot 55 procent; dat is significant genoeg om met zekerheid te stellen dat de uitslag tegen het Hervormingsverdrag is uitgevallen."
Factoren
De oud-burgemeester wees eerder op de weerstand die Europa opriep onder vissers en boeren: "Dat bleek ook uit de uitslagen. In de regio Connemara, aan de kust, is bijvoorbeeld met een verhouding 3 staat tot 1 tegen het verdrag gestemd." Maar ook in de Ierse hoofdstad Dublin bleek het EU-verdrag niet populair: "Ook daar viel het referendum zeer fors uit ten nadele van de EU."
Een andere factor is ook de aanwezigheid van buitenlandse werknemers; zo zijn ongeveer 200.000 Polen werkzaam in Ierland: "Vorig jaar zou dat geen enkele invloed hebben gehad, omdat wij toen om personeel verlegen zaten, met name in de bouwsector. Maar de laatste maanden is de werkloosheid hier gestegen en ik sluit niet uit dat een aantal mensen het gevoel heeft gehad dat de buitenlanders, die door de EU hier hebben kunnen komen, Ierse werknemers werk uit handen nemen. Maar dit lijkt mij geen erg grote factor."
De opkomst leek aanvankelijk al laag, wat een slecht voorteken was: "Maar die viel uiteindelijk mee", aldus McCormack. "Het percentage van 45 procent was foutief, omdat in Ierland buitenlanders wel mogen stemmen bij plaatselijke en landelijke verkiezingen, maar niet bij referenda. Uiteindelijk is meer dan 50 procent op komen dagen, maar helaas waren dat dus in meerderheid tegenstemmers."
Het parlementslid meent dat veel mensen ook voor de underdog hebben willen stemmen: "Het feit dat de politiek gehamerd heeft op het belang van een Iers 'Yes' is voor een hoop mensen al genoeg reden om tegen te stemmen. Dat is een verschijnsel waartegen niet te argumenteren valt. Ik heb ook niet het gevoel dat de politiek het slecht heeft aangepakt, hoewel de rest van de EU daar mogelijk anders over zal denken."
Toekomst
Hoe de toekomst eruit zal zien, is volgens McCormack ongewis: "Komende week gaat onze Taoiseach (premier) Brian Cowen naar de EU. Of hij schouderklopjes zal krijgen of juist enorme kritiek, durf ik niet te zeggen. Wellicht pakt het wegstemmen van het verdrag voor Ierland goed uit, als de EU bereid is om concessies te doen om de bevolking hier tegemoet te komen. Het valt echter ook niet uit te sluiten dat de relatie van Ierland met de EU bekoeld raakt. Volgende week weten we meer."
Een nieuwe stemronde voor een eventuele nieuwe herziening van het Verdrag van Lissabon komt er niet, volgens McCormack: "De regering zal een mogelijkheid bedenken om het mogelijk te maken dat dergelijke issues in de toekomst niet worden voorgelegd aan de burger. Maar als democraat accepteer ik in ieder geval wat de bevolking nu heeft besloten. Het is niet anders."
Europarlement Groen Links: teleurgesteld Uiteraard waren de Europese fracties teleurgesteld over het Ierse 'nee'. Volgens
Anita de Horde, woordvoerster van de Europese fractie van GroenLinks, moet
onderzocht worden waar de onvrede van de tegenstemmers op gebaseerd is: "Het is
heel erg jammer dat de Ieren hebben tegen gestemd en wij zijn erg benieuwd wat de
redenen hiervoor waren. Wij hadden eigenlijk op iets meer loyaliteit gerekend,
zeker gezien de positieve effecten die de Europese steun op Ierland heeft gehad.
Daarin zijn we toch wel teleurgesteld, want mede dankzij de EU is er veel veranderd
in de Ierse Republiek."
Wanneer Brian Cowen volgende week de EU bezoekt, zou Brussel best een handreiking
kunnen doen om het Verdrag op enerlei wijze alsnog mogelijk te maken: "Aan het
Hervormingsverdrag zelf mag niet getornd worden, maar wellicht kan op een andere
manier iets bedacht worden om tot een oplossing te komen. Wachten op een tweede
stemming is geen optie; de ratificatie van het verdrag moet op korte termijn hoe
dan ook gebeuren."
Het Nederlandse kabinet is dat standpunt ook toebedeeld, zo gaf premier Balkenende in een reactie te kennen. Frankrijk en Duitsland traden gezamenlijk naar buiten om het belang van de voortzetting van het ratificatieproces te onderstrepen. Voorzitter Barroso van de Europese Commissie hoopt eveneens dat de lidstaten het proces zullen continueren.
Sophie in 't Veld (D66): Koehandel moet stoppen Ook Sophie in 't Veld, namens D66 lid van de fractie van de Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa (ALDE), is erg teleurgesteld in het Ierse nee, maar vindt niet dat de Ieren uit dankbaarheid hadden moeten instemmen: "Dat vind ik geen argument. Wij hebben ook veel te danken aan Europa, maar verliezen daarmee ook niet het recht om zelf een keuze te maken. Wat me wel stoort is dat een klein groepje mensen een half miljard Europeanen in gijzeling houdt."
Ook is In 't Veld bezorgd: "Cynisch gezegd zijn de enige die hier wel bij varen ultranationalisten en criminelen. We hadden namelijk echt de kans om werk te maken van samenwerking op het vlak van politie en justitie. Nu kan op dat gebied nog wel een overgangsregeling worden getroffen, maar het is ontzettend jammer dat het niet binnen het verdrag kan."
Oplossing Een oplossing ziet de liberaal niet: "Maar het moet maar eens afgelopen zijn met die koehandel, waarbij onder bedreiging van een veto van een landsbestuur allerlei toezeggingen worden afgedwongen. Als de Europese leiders echt iets willen maken van de EU, moeten we af van unanimiteit, want dit soort situaties zien we keer op keer. Men zou ook moeten stoppen met populistische, nationalistische praatjes in eigen land en volop Europa moeten durven verdedigen. Op deze manier wordt het namelijk helemaal niets."
Gerelateerd:
EU moet hopen op hoge opkomst in Ierland
Cornelis van Zutven
|