Het 'nee' van de Ierse bevolking tijdens het referendum over het Verdrag van Lissabon biedt mogelijk voordeel aan de Ierse Republiek. De Europese Unie zou een noodplan voorbereiden waarin het land op bepaalde gebieden een uitzonderingspositie zou verwerven. De tekst van het Verdrag, de opvolger van de Europese Grondwet, zou hierdoor niet gewijzigd hoeven te worden. Volgens Europarlementariër Sophie in 't Veld krijgen de Ieren hiermee echter een sigaar uit eigen doos gepresenteerd.

Door niet de tekst aan te passen maar de concessies aan Ierland in bijlage toe te voegen, zou de ratificatie van het Verdrag niet over gedaan hoeven te worden door de landen waar dit al is gebeurd. De Ieren zouden onder meer zelf mogen beschikken in belastingskwesties, militaire conflicten en abortus. Dat laatste is voor het overwegend katholieke Ierland een belangrijk issue.

Sophie in 't Veld, namens D66 lid van de fractie van de Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa (ALDE), is echter van mening dat de Ieren niet het idee moeten krijgen dat men met het 'nee' iets nieuws heeft bereikt: "Genoemde punten zijn sigaren uit eigen doos. Al deze punten zijn namelijk helemaal niet vastgelegd in het Verdrag van Lissabon. Ierland krijgt nu min of meer een bijlage toegezonden waarin nogmaals staat dat zij echt zelf hun beleid op abortusgebied mogen blijven voeren, wat eigenlijk al zo was. Er is dus sprake van een geruststellende verklaring."

Koehandel

Vrijdag sprak In 't Veld op BeursGorilla haar ongenoegen uit over de 'koehandel' die in het verleden vaker ontstaan is wanneer nationale regeringen concessies afdwongen door gebruik te maken van hun vetorecht: "Hierdoor kregen alle lidstaten de kans om kleine voordelen te bewerkstelligen, hetgeen een Europa van verschillende snelheden tot gevolg heeft. Dat leidt tot chaos. Het probleem is dan ook niet zozeer het referendum, maar het nationaal veto. Dat maakt het onmogelijk om de EU tot een slagvaardig geheel te maken."

Volgens de D66-politica is het dan ook zaak dat de lidstaten leren van het Ierse 'nee': "De conclusie moet zijn dat het zelfbeschikkingsrecht van de EU-landen voor een deel uit handen moet worden gegeven. In de toekomst zal ook aan het Verdrag van Lissabon weer gesleuteld moeten worden om als Europa daadkrachtig om te kunnen gaan met de veranderde wereld om ons heen. Ik zie heil in een pan-Europese ratificatie, eventueel met een breed Europees referendum."

"Ieder land weer afzonderlijk laten beslissen is geen mogelijkheid meer en maakt van de Europese kaart ook een lappendeken op beleidsgebied. Denk daarbij aan de euro, waaraan sommige landen niet meedoen, die wel in de EU zitten en meepraten over beleidszaken. Maar ook Schengen is een voorbeeld van de verdeeldheid."

Paradox

Volgens In 't Veld moeten de lidstaten durven kiezen voor de EU: "Dat de overdracht van soevereiniteit per land besloten moet blijven worden, is waar. Ook op militaristisch vlak en voor beleidsvoorstellen moeten de nationale regeringen zelf kunnen beslissen. Maar op diverse terreinen moeten de landen durven te kiezen voor de EU: willen we door, dan moeten we de Unie de middelen geven om aan de slag te gaan. De halfslachtige sfeer van onderhandelen en sussen moet stoppen. Anders kunnen de landen maar beter de stekker helemaal uit de EU trekken, want menigeen heeft hier de buik van vol."