Het probleem met aandelen nu

Winstmarges en concurrentie
Vergelijkbaar met de varkenscyclus geldt bij bedrijven en hun winstmarges hetzelfde. Vaak worden in tijden van recessie bedrijven flink gesaneerd. In het economische herstel dat op een recessie volgt, vertaalt extra omzet zich dan voor een relatief groot gedeelte in extra winst. De winstmarges van bedrijven in de periode na een recessie ligt dan ook veelal bovengemiddeld hoog.

Maar zoals beren op honing afkomen - of varkensboeren op hoge varkensprijzen - trekken hoge winstmarges in een vrije markteconomie snel concurrentie aan. Met soortgelijke producten wordt geprobeerd een graantje van de hoge winsten mee te pikken. Maar dit extra aanbod leidt er zelf juist toe dat het met de hoge winstmarges snel gedaan is. Deze zullen terugvallen naar gemiddelde niveaus, en heel wel mogelijk zelfs daaronder.

Huidige situatie
Wanneer we kijken naar de actuele situatie dan valt op dat de winstmarges momenteel opmerkelijk hoog liggen. Dat is slecht nieuws: het is immers simpelweg een kwestie van tijd voordat deze zullen terugkeren naar hun historische gemiddelde. Een lagere winstmarge impliceert (bij een gelijke omzet) een lagere winst en dus eigenlijk indirect ook dat aandelen een stuk duurder zijn dan ze op het eerste gezicht wellicht lijken.

Kijken we naar de Verenigde Staten dan geldt dat de gemiddelde winstmarge hier de afgelopen 30 jaar 8,4% bedroeg. Momenteel bedraagt de winstmarge er echter 13,3%. Bijna 60% hoger dus dan het langjarig gemiddelde. Enkel in 2007 was de winstmarge met 13,9% nog wat hoger.

De koers/winstverhouding van 's werelds belangrijkste beursindex (de S&P 500) bedraagt op basis van de winst over het afgelopen jaar 16. In 2010 was sprake van een winst van US $ 83,16 per fictief S&P 500-aandeel terwijl de actuele koers van de S&P 500 1331 bedraagt (1331 / 83,16 = 16). Deze waardering van 16 keer de winst is aan de goedkope kant te noemen. Rekenen we echter met een genormaliseerde winstmarge (dus 8,4% in plaats van 13,3%) dan zou sprake zijn van een flink lagere winst en daarmee van een substantieel hogere koers/winstverhouding. Die zou dan maar liefst 25 bedragen. En daarmee zijn aandelen lang niet zo goedkoop als ze op het eerste gezicht wellicht lijken.

Maar ehm...?
Wanneer we met beleggers hierover spreken wordt nogal eens geopperd dat Westerse bedrijven steeds meer mondiaal opereren en dat hogere marges hierdoor structureel zouden zijn. Dat is echter een misvatting. Globale concurrentie en beter toegankelijke informatie - zowel voor bedrijven als voor de consument - leidt er naar alle waarschijnlijkheid niet toe dat de winstmarges nu structureel hoger zullen liggen.

Een andere misvatting is dat door efficiëntieverbeteringen, als gevolg van de algehele technologische vooruitgang, bedrijven in staat zijn hun winstmarge gestaag op te voeren. Ook dat klopt niet. Doordat in principe ALLE bedrijven kunnen profiteren van handige software en technologische vindingen geldt dat de toenemende efficiëntie - ofwel de gestaag stijgende algehele welvaart - eigenlijk vooral aan de consument toevalt. En dus eigenlijk niet aan het bedrijfsleven die hun winstmarges gestaag zouden kunnen opvoeren.

Wat te doen?
Bedrijven die beschikken over duurzame competitieve voordelen zijn anders dan de meeste andere bedrijven echter wel in staat om hun hoge winstmarges vast te houden. Bezit u aandelen van dergelijke bedrijven en zijn de waardering bescheiden? Dan heeft u van druk op de marges waarschijnlijk niet al te veel te vrezen.

Bij bedrijven die niet over competitieve voordelen beschikken is het echter een kwestie van tijd voordat de winstmarges richting hun langjarige gemiddeldes zullen tenderen. Deze aandelen lijken nu weliswaar aantrekkelijk gewaardeerd, maar zijn heel wel mogelijk fors geprijsd. Heeft u aandelen van dergelijke bedrijven in portefeuille en vermoedt u dat de marges ervan wel eens onder druk kunnen komen? Overweegt u dan verkoop. Periodes met bovengemiddelde winstmarges - waardoor aandelen goedkoper lijken dan ze eigenlijk zijn - worden immers onherroepelijk gevolgd door periodes dat de winstmarges terugvallen. Varkensboeren weten daar alles van...