Eind oktober kwamen de leiders uit de eurozone overeen om het European Financial Stability Facility (EFSF) , het huidige noodfonds, te vergroten, maar in november rees de twijfel of de omvang van het ESFS wel voldoende groot zou zijn, en of het wel daadwerkelijk aan de middelen zou kunnen komen om de grotere landen in de eurozone, zoals Italie, bij te staan als dit nodig mocht zijn. Die twijfel, naast de twijfel die er heerste of Berlusconi zou opstappen en of de Italianen daadwerkelijk wel voldoende zouden bezuinigen en hervormen, zorgde er voor dat de spanningen op de Europese kapitaalmarkten toenamen en dat de rente op Italiaanse staatsleningen razendsnel opliep naar niveaus boven de 7 procent.

Bij een hoge omvang van de staatsschuld gaan rentelasten boven de 7 procent dermate zwaar op de begroting van een land drukken dat het aangewezen is op financiering door een extern noodfonds, bijvoorbeeld het ESFS of het IMF, tegen meer gunstige condities dan de op dat moment heersende marktrente. We zagen dit eerder bij Griekenland, Ierland en Portugal. Indien echter die externe financiering er niet komt dan zal het wantrouwen van de financiële markten verder toenemen en dreigt de gehele eurozone in forse problemen te geraken. De vrees voor afstempeling van staatsleningen zal dan een selffulfilling prophecy kunnen worden wanneer de paniek toeslaat en marktpartijen de staatsleningen gaan dumpen. De schatting is dat er zeker €1000 miljard nodig is om landen als Italië, Spanje en Ierland de komende twee jaar niet bankroet te laten gaan omdat ze zich niet zouden kunnen herfinancieren. De extra financiering via het IMF moet, eventueel samen met een verhoogd EFSF groot genoeg zijn omnu ieder besmettingsgevaar te bezweren. Het IMF beschikt zelf niet over voldoende middelen, dus moet het geld krijgen van de ECB, of van ieder van de afzonderlijke centrale banken in Europa.

Als de Europese Centrale Bank, of de afzonderlijke Europese centrale banken, of zij tezamen, geld lenen aan het Internationale Monetaire Fonds zou dit het IMF voldoende middelen kunnen verschaffen om leningen te verstrekken aan een aantal Europese schuldenlanden zoals bijv. Italië. Met die constructie zou bovendien het verbod op de rechtstreekse financiering door de ECB van de schulden van eurolanden (door aankoop van de staatsobligaties) omzeild kunnen worden. De ECB zelf kan dan zijn politieke onafhankelijkheid bewaren. Inzet van de ECB zelf is te controversieel, omdat de Duitsers als de dood zijn voor monetaire financiering. Het mag dus niet zo heten. Een indirecte oplossing moet dat omzeilen. Financiering van het IMF door de ECB is nodig omdat landen zoals Brazilië, Rusland en India niet happig zijn om bij te springen omdat zij vinden dat de Eurozone eerst de problemen in eigen huis moet oplossen. Naar verluidt wil de Amerikaanse Fed ook wel mee gaan doen aan de financiering van het IMF met het oog op een oplossing van het schuldprobleem van de zuidelijke Eurolanden.

Een financiering van de schuldenlanden door het IMF kan sneller geschieden dan door een verhoging van het ESFS, want dan daarvoor is het politiek noodzakelijk alle parlementen in de Eurozone afzonderlijk om toestemming te vragen en we hebben al eerder gezien hoe tergend lang dat gaat duren. Een enkel land met binnenlandse politieke problemen kan dan het gehele Euroblok in gijzeling nemen. Het IMF kan ook beter opereren als een onafhankelijke scheidsrechter die strikte naleving van strakkere begrotingsregels kan afdwingen, maar als basis daarvoor zijn ook verdragswijzigingen nodig en een grotere discipline in de betreffende schuldenlanden. Alleen dan kan het vertrouwen echt worden teruggewonnen. Kredietverlening van het IMF alleen zal dus ook niet voldoende zijn. En rechtsom, of linksom, er moet nu een oplossing komen op het topweekend van 9 december. Merkel en Sarkozy zullen er alles aan (moeten) doen om te voorkomen dat dit weekend weer in een impasse eindigt, want zij willen een bankrun op Europese banken met een depressie in Europa (en waarschijnlijk de rest van de wereldeconomie) willen voorkomen. Kortom, als indirecte route, om alle politieke problemen te omzeilen, is het een goed idee om de ECB en andere centrale banken geld te laten lenen aan het IMF om de crisis te bestrijden.

Wim Zwanenburg

Stroeve & Lemberger Vermogensbeheer N.V.

Wim Zwanenburg is beleggingsstrateeg bij Stroeve & Lemberger Vermogensbeheer N.V.. De beloning van Zwanenburg staat direct noch indirect in relatie tot de aanbevelingen in deze publicatie. Deze publicatie is niet bedoeld als (individueel) beleggingsadvies noch als een uitnodiging of een aanbod effecten of andere financiële instrumenten te kopen of te verkopen. De besproken aandelen kunnen voorkomen in de portefeuilles van cliënten van Stroeve & Lemberger Vermogensbeheer N.V.. Een ieder die informatie uit deze publicatie ten grondslag legt aan aan- en verkooptransacties in financiële instrumenten, doet dat op eigen risico. Klik hier voor de uitgebreide disclaimer.