De meest turbulente beursweek sinds anderhalf jaar werd afgesloten met een gecoördineerde actie van de Europese landen. De AEX steeg maandag ruim 7%.

Onrust over de schuldpositie van Griekenland, Spanje en Portugal had de euro in een duikvlucht genomen. Beurzen over de gehele wereld moesten vele procenten terug.
Donderdag had de Dow Jones zelfs te maken met een plotselinge daling van bijna 1.000 punten, gevolgd door een herstel van 650 punten, en dat allemaal in een half uur! Wat er aan de hand was, is nog steeds onbekend. De Sec doet onderzoek.

Vrijdag sloten beurzen wederom meerdere procenten lager. De AEX verloor in één week 9,7%; de Dow Jones 5,7%. Beleggers waren in paniek. De situatie deed denken aan de periode september en oktober 2008, anderhalf jaar geleden. Na het failliet van Lehman Brothers, stond de bankensector op de rand van de afgrond. Minister van Buitenlandse zaken Henry Paulson kwam op 19 september 2008 met een plan om slechte leningen van banken op te kopen. Daarop stegen beurzen 5 tot 8%. Toen het plan 10 dagen lager werd verworpen in het Huis van Afgevaardigden, en tegelijkertijd Europese banken in grote problemen kwamen, daalde de Dow Jones 700 punten. Dat kwam neer op een procentuele daling van 7%. De AEX daalde ruim 9%.

Krachtige reactie nodig
Het was duidelijk dat Europa na de sterke koersdalingen van afgelopen week, vóór de opening van de beurzen in de nieuwe week met een sterk antwoord op de problemen moest komen. Het had al veel te lang gewacht, waardoor het ene na het andere Europese land onder vuur kwam te liggen van rating-bureaus en speculanten. De Euro gleed steeds sneller weg. Aan het eind van de week werd zelfs een laagste stand van 1,27 gemeten.

Het lukte de Europese regeringsleiders om op tijd met een sterk plan te komen. Beurzen openden maandag 5 tot 7% hoger toen bleek dat krantenkoppen repten over een ‘$1 trillion plan’ om de Europese schuldencrisis te bezweren. Een hulpplan van 1.000 miljard dollar. Dat was nog groter dan het hulpplan van Paulson anderhalf jaar geleden. De Europese landen hadden er duidelijk voor gekozen om Europa en de Europese munt te redden. De Europese Unie bewees met het plan dat ze de onrust wilde bezweren.
Maandag sloten alle Europese beurzen minstens 7% hoger, de AEX 7,3% hoger. De financials waren de koplopers, waarbij ING zelfs 24,7% steeg tot een koers van 6,87. De euro herstelde 3 cent tot 1,30. De Dow Jones won bijna 4%.

Uitgebreide plannen
De plannen bestaan uit een aantal onderdelen:
* De 16 eurolanden stellen 440 miljard euro beschikbaar aan leningen en garanties, de EU 60 miljard en de IMF nog eens 250 miljard. Voor hulp aan Griekenland was al 80 miljard door de EU uitgetrokken en 30 miljard door het IMF.
* De hulp kan worden gegeven aan alle landen van de Europese Unie die in de problemen komen, maar onder strenge voorwaarden en algemene instemming.
* De ECB gaat toch staatsobligaties van eurolanden opkopen. Donderdag had de voorzitter van de ECB, Jean-Claude Trichet dat nog ontkend. Dat was één van de oorzaken van de grote koersdalingen van donderdag en vrijdag.
* De Fed start weer een programma uit 2008 om onbeperkt dollars ter beschikking te stellen aan de ECB. De Centrale Bank van Groot-Brittannië, Canada, Japan, Zwitserland en de ECB werken mee.

De maatregelen vormen een vangnet onder de landen van de EU en verkleinen de kans dat er nog Europese landen failliet kunnen gaan, waardoor de rente op staatsobligaties van die landen niet de pan uitrijst.
Voor beleggers in staatobligaties van die landen is het debiteurenrisico – het risico dat het geleende geld nooit meer wordt terugbetaald – veel kleiner geworden.
Dat deze landen op korte termijn populair zullen worden lijkt echter klein. Deze week nog maakte Delta Lloyd bekend dat het staatsobligaties van landen als Griekenland en Spanje begin dit jaar had verkocht.

Problemen nog niet voorbij
Hoewel de acute liquiditeitsproblemen nu zijn verholpen, hebben de zuidelijke Europese landen nog steeds het probleem van een te grote staatsschuld en te groot begrotingstekorten. Bezuinigingsrondes om de tekorten terug te brengen blijven dus nodig.

Dat is ook de reden dat de problemen in Europa nog niet zijn opgelost. Daarom zullen beurzen voorlopig ook argwanend blijven en sterk reageren op nieuws en geruchten. Behalve Griekenland, Portugal en Spanje, heeft ook Groot-Brittannië een flink begrotingstekort van meer dan 11%.

Het gemiddelde tekort van alle Europese landen bedraagt dit jaar naar verwachting 7,2%. Van de eurolanden is het begrotingstekort 6,6%. Met een economische groei in 2010 van 1% en een verwachting van 1,75% groei in 2011 zijn de mogelijkheden voor Europa om snel te herstellen niet groot.