Met de langjarige leningen die de Europese Centrale Bank (ECB) aan de banken heeft verstrekt, is een nieuwe kredietcrisis in Europa voorkomen. Maar uiteindelijk is het aan de politiek om met structurele hervormingen te komen en het vertrouwen te herstellen.

Na een bijzonder turbulente periode zijn de financiële markten de afgelopen weken weer in een rustiger vaarwater terechtgekomen. De torenhoge risico-opslagen van de probleemlanden zijn duidelijk omlaag gekomen en ook bedrijfsobligaties zijn opgeveerd, zeker die van banken en verzekeraars. Dankzij de relatieve rust op de obligatiemarkten en beter dan verwachte macro-economische cijfers uit de Verenigde Staten en China zit de beurs ook weer in de lift.

Ook nu weer blijken centrale banken de beste vrienden van beleggers, want het betere sentiment hebben we hier toch vooral te danken aan de ECB. Die verlaagde de rente en verstrekte begin december onbeperkt driejarige leningen aan de banken. En de banken, die dit jaar voor enorme herfinancieringen staan, maakten daar dankbaar gebruik van. Hierdoor is het gevaar van liquiditeitsproblemen bij de banken en een mogelijk nieuwe kredietcrisis weggenomen.

Een doemscenario waarin overheden wederom met reddingsoperaties de banken overeind moeten houden, kan dus voorlopig van tafel. Maar met de renteverlagingen en liquiditeitsoperaties verdwijnen de structurele problemen vanzelfsprekend niet. De ECB kan niet de schulden van de probleemlanden verlagen. Dit wordt een langdurig, pijnlijk proces, waarbij politici de regie moeten voeren. Beleidsmakers ontkomen er niet aan om moeilijke – politiek gevoelige - beslissingen te nemen en de tering naar de nering te zetten.

Om de concurrentiekracht van de zwakke landen in de periferie van de eurozone te vergroten en de groei op termijn weer aan te zwengelen, zijn bovendien structurele hervormingen noodzakelijk. Alleen dan zijn de overheidsschulden op termijn houdbaar. Positief is dat de nieuwe regeringen in de probleemlanden grootschalige bezuinigingen en hervormingen hebben aangekondigd. De eerste stappen zijn dus gezet, maar het is nu wel zaak om controle uit te oefenen op de daadwerkelijke uitvoering daarvan.

Dat betekent dat er hoe dan ook op termijn meer macht naar Brussel moet en de politiek ook meer bevoegdheden moet krijgen om landen te straffen die zich niet aan de afspraken houden. Het nieuwe begrotingspact, dat strengere begrotingsdiscipline bij de EU-lidstaten kan afdwingen, is wat dat betreft eveneens een goede stap in de richting van een structurele oplossing van de schuldencrisis. Maar we zijn er vrees ik nog lang niet. Alleen heeft de ECB de politiek nu meer tijd gegeven.

Duco Frie