Beleggers hebben de afgelopen tien jaar twee zware crises moeten doorstaan maar zonder enige twijfel was de opkomst van de emerging markets de meest tot de verbeelding sprekende positieve verrassing. Terwijl een belegger in de AEX-index sinds de eeuwwisseling de helft van zijn vermogen zag verdampen rendeerden bijvoorbeeld de vier BRIC-landen in dezelfde periode met maar liefst 350 %. Beter kan de enorme verschuiving van economische macht van de laatste decennia in de wereld niet worden weergegeven. Waar de 20e eeuw gekleurd werd door de opkomst en de heerschappij van de VS zal deze eeuw waarschijnlijk de opkomende markten toebehoren.

Maar de BRIC-landen kunnen zo langzamerhand steeds meer geschaard worden onder de economische grootmachten. Hun groei is nog lang niet ten einde maar de zogenaamde easy money is reeds verdiend. Natuurlijk bieden opkomend Azië, Latijs Amerika en Oost Europa beleggers groeimogelijkheden die in vergrijzend Europa nauwelijks meer te realiseren zijn. Maar voor de echte fijnproever ontwaakt ten zuiden van de Middellandse Zee een nieuwe economische reus. De Afrikaanse leeuw. Dit werelddeel werd tientallen jaren gezien als het verloren continent. Waar andere voormalige Derde Wereldlanden een grote toekomst werd toegedicht deed men Afrika steevast af als een continent waar men hooguit leuk op vakantie kon gaan maar waar men als belegger niets te zoeken had. Armoede, oorlogen, hongersnood en ontwikkelingshulp om de ergste noden te verlichten, maar geen beurzen waar geld verdiend zou kunnen worden.

Ook in Afrika is er echter veel aan het veranderen. Sinds 2000 bedroeg de economische groei in Afrika 4,9 % per jaar. Een verdubbeling ten opzichte van de jaren ’80 en ’90 en aanmerkelijk meer dan het globale gemiddelde van 3,8 %. Directe buitenlandse investeringen stegen van 10 miljard naar 88 miljard dollar per jaar. Dat is twee keer zo veel als de investeringen in India en het nadert de buitenlandse investeringen in China. De grote vraag is uiteraard of deze ontwikkeling stand kan houden? Of is hier sprake van weer een nieuwe luchtbel? Er waren altijd een aantal sterke argumenten om niet in Afrika te beleggen. Ten eerste de eeuwigdurende politieke strubbelingen op het continent. Ten tweede de volledige afhankelijkheid van het werelddeel van de inkomsten uit grondstoffen en ten derde het feit dat de aanwezige groei alleen een kleine elite ten goede zou komen.

Al deze argumenten hebben echter veel van hun kracht verloren. Zo zijn er naast de enorme hoeveelheid voorbeelden van falende overheden inmiddels ook talrijke successen. Zo maakte de gierende inflatie van 22 % uit de jaren ’90 plaats voor een meer hanteerbare 8 %. Verder is het inderdaad een feit dat Afrika erg afhankelijk is van inkomsten uit grondstoffen. Daar de wereld echter aan de vooravond staat van grote tekorten van bijna elke denkbare grondstof kan dat de komende decennia sterk in het voordeel gaan werken. De Aziatische vraag naar Afrikaanse grondstoffen heeft de prijzen de laatste tien jaar al een enorme boost gegeven. Wat volgens McKinsey echter maar weinig beleggers weten is dat slechts een derde van de economische groei afkomstig is uit de grondstoffen.

Daarnaast vormt zich volgens McKinsey dankzij de stijgende levensstandaard een middenklasse ter grootte van zo’n 200 miljoen Afrikanen die de komende 5 jaar als consumenten de markt gaan betreden. Bovendien zal de arbeidspopulatie de komende 30 jaar verdubbelen. Veel buitenlandse bedrijven hebben hun blik reeds op Afrika gericht nu Europa steeds verder vergrijsd en de lonen in India en China beginnen te stijgen. Ook sectoren als telecommunicatie, transport en detailhandel ontwikkelen zich snel. Met name de opmars van de mobiele telefonie heeft veel bijgedragen aan de verbeterende levenstandaard van de Afrikaanse bevolking. Maar bovenal heeft een periode van sterke groei bijgedragen aan een nieuw elan op het continent. Op de beurzen van Egypte, Marokko, Ghana, Kenia, Nigeria en Zuid-Afrika heeft dit nieuwe elan bijgedragen aan rendementen variërend van 17 tot 53 % in euro sinds de jaarwisseling. De correlatie met onze beurzen is blijkbaar niet erg hoog. Het maakt voor de echte fijnproever beleggen in deze frontier markets des te interessanter.

Jan Willem Nijkamp
Inmaxxa Vermogensbeheer