De kredietcrisis kan met recht de grootste economische crisis sinds de jaren '30 genoemd worden. Wat in augustus 2007 begon als hypotheekcrisis in de Verenigde Staten, bleek een bom onder de gehele financiële wereld. In de herfst van 2008 wankelden de reuzen van Wall Street en een enkele viel daadwerkelijk om. Inmiddels heeft de kredietcrisis de wereldwijde economie in haar greep. Na een grote periode van voorspoed stijgen de werkloosheidscijfers, dalen de huizenprijzen en kelderen de aandelenmarkten. Maar waar begon het allemaal mee? En hoe verliep de crisis?

In den beginne….
De basis voor de kredietcrisis ligt in de vorige crisis, het uiteenspatten van de IT-zeepbel in het begin van deze eeuw. De Fed verlaagde toen de rente scherp om de effecten van de economische crisis te verzachten. Deze renteverlagingen hadden tot gevolg dat hypotheken goedkoper werden en dat de vraag naar huizen en dus de huizenprijs evenredig toenam. Veel mensen sloten hun bestaande hypotheek over, omdat de rente op dat moment laag stond. Helaas ging de kwaliteit van de hypotheken achteruit. Er werden hypotheken in de markt gezet die ook minder kapitaalkrachtige mensen in staat stelden om een huis te kopen. Deze hypotheken speculeerden echter op een verdere stijging van de huizenprijs. Toen deze stijging vanaf 2006 achterwege bleef, kwamen veel van deze minder kredietwaardige mensen in de problemen. Zo ontstond de subprimecrisis.

Van hypotheek- naar kredietcrisis
Omdat de ‘slechte' hypotheken in het subprimesegment waren doorverkocht aan Amerikaanse zakenbanken, kwamen die vervolgens in de problemen. Dat begon bij Bear Sterns in juni 2007. Daarna kwamen steeds meer banken in de problemen, omdat bleek dat de hypotheken waar ze in geïnvesteerd hadden, niets waard waren. In augustus 2008 begon de ernst van de situatie zich te openbaren, doordat de beurswaarden van Amerika's grootste hypotheekbanken Freddie Mac en Fannie Mae enorm zakten. De Amerikaanse overheid moest deze twee banken zelfs nationaliseren. De volgende bank die ernstig in de problemen kwam, was Lehman Brothers, een gerespecteerde Amerikaanse zakenbank. In september 2008 vroeg deze bank haar faillissement aan, omdat de Amerikaanse overheid weigerde bij te springen, zoals ze dat bij Bear Sterns en Freddie en Fannie nog wel had gedaan. Een paar dagen later gaf de Amerikaanse overheid wel hulp aan de grote verzekeraar AIG. Die was blijkbaar wel too big to fall.

Van kredietcrisis naar wereldwijde bankencrisis
Nadat Lehman Brothers gevallen was, leek de wereldwijde banksector besmet. In Nederland was Fortis het grootste slachtoffer. De bankverzekeraar had zich, achteraf bezien, verslikt in de overname van het Nederlandse ABN Amro. Toen daar de gevolgen van de kredietcrisis nog bij kwamen, moest de bank eerst overeind worden gehouden door de Belgische en Nederlandse overheden om een week later genationaliseerd te worden. De aandelenkoersen van financiële instellingen over de hele wereld vielen als bakstenen en luidden een beurscrash van ongekende omvang in. Oktober 2008 was een uitzonderlijk slechte beursmaand.

De chaos op de financiele markten noopte overheden tot ingrijpen. Het ene na het andere land lanceerde een reddingsplan voor de economie. De VS kwam als eerste met een hulpplan van 700 miljard dollar. Dit plan behelsde het opkopen van de slechte leningen die banken op hun balans hadden staan. In Europa werd meestal voor andere oplossingen gekozen. Overheden stelden zich bijvoorbeeld garant voor leningen tussen banken. Op deze manier werd geprobeerd om de tot stilstand gekomen kapitaalmarkt weer op gang te brengen. Daarnaast werden er kapitaalinjecties verstrekt aan banken om hun kapitaalpositie weer op orde brengen. Veel banken hadden namelijk te maken gekregen met flinke afschrijvingen.

Wereldwijde recessie
Terwijl de rest van de wereld vol ongeloof bekeek wat er gebeurde met de financiële instellingen, sloeg de kredietcrisis over naar de reële economie in het vierde kwartaal van 2008. Dit betekende dat veel bedrijven, ook in Nederland, ontslagen aan moesten kondigen om zo kosten te besparen. In januari 2009 presenteerden veel bedrijven tegenvallende bedrijfscijfers over 2008 en dat had nieuwe koersdalingen tot gevolg in februari. In Nederland had opnieuw een financial het zwaar te halen. Het aandeel ING zakte na de presentatie van de cijfers over het vierde kwartaal weg. Ook met de AEX ging het in februari steeds slechter en begin maart noteerde de index zelfs even onder de 200 punten.