De Baltic Dry index is de laatste tijd weer geregeld in het nieuws. En dat is niet verwonderlijk want deze wereldwijde graadmeter voor scheepvaarttarieven voor het vervoer van ijzererts en andere metalen steeg de afgelopen maand explosief met 78 % naar 3164 punten. Het hoogste punt sinds acht maanden.. Sinds de jaarwisseling is deze index inmiddels zelfs verviervoudigd. In februari merkte ondergetekende reeds op dat deze index aan een opmerkelijk herstel bezig was. En dat deze stijging nauwlettend gevolgd dient te worden omdat de Baltic Dry index geldt als een zeer goede thermometer van de wereldeconomie.

Wat houdt deze index om te beginnen precies in? De Baltic Exchange is een wereldwijde marktplaats voor scheepstransport. De Baltic Exchange publiceert de dagelijks tot stand gekomen scheepvaarttarieven in de Baltic Dry index. Deze prijs wordt bepaald door de tarieven die eindgebruikers moeten betalen om de grondstoffen te laten verschepen. Er kan niet op deze index worden gespeculeerd. Alleen de scheepsvervoerders en aanbieders van grondstoffen mogen handelen op deze beurs. De Baltic Dry index is een van de meest zuivere voorspellende indicatoren van de wereldeconomie. In tegenstelling tot andere economische indicatoren kijkt deze index niet terug maar geeft juist de verwachting van de toekomst weer. Zo werd de diepe wereldwijde recessie en de ineenstorting van de aandelenkoersen door deze index vorig jaar goed voorzien. De index daalde vorig jaar met niet minder dan 94 %. De huidige opleving ondersteunt de verwachting op een economisch herstel later dit jaar.

Volgens veel commentaren is de voornaamste reden voor dit spectaculaire herstel de oplevende vraag naar grondstoffen vanuit China. Zo zijn de Chinese staalproducenten op grote schaal weer ijzererts uit Australië en Brazilië – waar de grootste mijnbouwers ter wereld gevestigd zijn - aan het kopen. En liggen de enorme Capesize schepen sinds enige tijd weer in files voor de havens te wachten om verscheept te worden. Is de Chinese economie inderdaad weer booming aan het worden of is hier iets anders aan de hand? Een belegging in grondstoffen is voor de Chinese autoriteiten tenslotte een aardig alternatief voor de Amerikaanse staatsleningen waar ze er toch al zo veel van hebben. Grondstoffen lijken gezien de verwachte prijsstijgingen in de toekomst geen slechte belegging. De sterk opgelopen Baltic Dry index zou zo bezien niet zozeer een teken van economisch herstel zijn maar meer een afspiegeling van de Chinese behoefte grote grondstoffen voorraden aan te leggen.

Er worden meer oorzaken genoemd. Zo komt de stijging van de scheepvaarttarieven – als gevolg van een toegenomen vraag naar grondstoffen - naadloos overeen met de terugkeer in groten getale van kopers op de grondstoffen termijnmarkten. Deze toename lijkt er op te duiden dat met name hedge funds hun tijdens de crisis gevormde liquiditeiten weer aan het werk zetten en een enorme positie in grondstoffen opbouwen vooruitlopend op een economisch herstel. Maar niet alleen speculatie ligt aan deze stijging ten grondslag. In reactie op de economische malaise hebben mijnbouwers overal ter wereld mijnen gesloten. Hun afnemers zagen de vraag volledig inzakken en hadden plots minder behoefte aan ijzererts en andere grondstoffen. Mijnbouwers stelden als gevolg daarvan hun geplande investeringen uit, spaarden hun liquiditeiten op, bliezen aangekondigde overnames af en ontsloegen werknemers. En creëerden daarmee de volgende schaarste voor de komende jaren.