Vier hernia's en hartproblematiek hebben de SP-fractie in de Tweede Kamer beroofd van hun leider. Jan Marijnissen deed dinsdag afstand van de voortrekkersrol waarin hij zijn partij tot de huidige omvang wist te brengen. De SP moet op zoek naar een nieuw kopstuk.
Naar eigen zeggen vertrekt de 'Tovenaar van Oss' op een uitstekend moment: "we hebben de weg naar boven in de peilingen weer gevonden." Het ligt voor de hand dat de aanwezige journalisten in Nieuwspoort direct vroegen of zijn terugtreden niet het einde van de groei van de SP inleidt. "Natuurlijk niet", zei Jan. Maar wat moest hij anders zeggen?
De eerstvolgende verkiezingen zal de fractie er heel slim op wijzen dat Marijnissen gewoon aanblijft als kamerlid. Bovendien zal Jan zich zelf achter de nieuwe leider scharen en blijven herhalen dat de SP gewoon de SP blijft.
Het probleem is echter dat dit laatste ook echt zo is. En wat zich op termijn welhaast zeker zal manifesteren, is dat weinig mensen het soms akelig linkse droombeeld van de SP zo redelijk kunnen uitleggen als Marijnissen.
Zijn vakmanschap in het debat is zo mogelijk nog van groter belang; zijn populariteit, en daarmee van zijn partij, houdt zeker verband met de heldere toon waarop hij regeringsbeleid weet aan te vallen en te fileren. Verder houden veel Nederlanders van 'gewoon zijn'. De voormalige arbeider (wat zo vaak werd vermeld) die een elitaire man als Donner in de hoek weet te zetten, spreekt veel Nederlanders aan. En eerlijk gezegd vermoed ik dat nogal wat kiezers om die reden SP stemmen, niet vanwege de plannen die de partij met Nederland heeft. Dat is overigens een legitieme reden; gelukkig hoeft niemand in ons land zich voor zijn politieke keuzes te verantwoorden en al helemaal niet voor de achterliggende sentimenten.
Marijnissen is onvervangbaar. Dat zou hij voor menig partij zijn, maar zeker voor een uitgesproken club als de SP. Het vraagt grote vaardigheid om het verkiezingsprogramma te verdedigen, simpelweg omdat het zo eenvoudig aan te vallen is. Te idealistisch, te socialistisch, te veel terug in de tijd. Dat de PvdA, GroenLinks en mogelijk D66 wat zetels weg/terug zullen halen bij de tomatenpartij, is onvermijdelijk.
Het levenswerk van Marijnissen zal de opgebouwde basis van vaste SP-kiezers zijn, waarvan de omvang zich de komende tien jaar zal aftekenen. Ik denk dat 10 zetels ruim is. Dat lijkt weinig, maar is eigenlijk indrukwekkend. Een groot partijleider nam afscheid vandaag; om dat te constateren hoef je geen SP-stemmer te zijn.
Cornelis van Zutven
Cornelis van Zutven
|