China Historie

Vlak voor het begin van onze jaartelling werd China een keizerrijk, dat door meerdere dynastie�n werd bestuurd. Door het socialistisch vuur werd echter in 1911 de laatste keizer afgezet en ontstond de Republiek China. Aansluitend aan de wereldoorlog viel het land middenin de Chinese Burgeroorlog, waarbij de Chinese Communistische Partij en de Kwomintang (Nationalisten) elkaar bevochten. Deze burgeroorlog werd in 1949 door de communisten gewonnen. De communisten van Mao Zedong verjoegen de laatste nationalisten, die zich terugtrokken op Taiwan en daar de 'tweede regering van China' vormden. Vervolgens voerde de Communisten in de eerste jaren van de nieuwe staat drastische hervormingen door op monetair, economisch en sociaal gebied. Om de eenheid van de Chinezen onderling te bevorderen, werden communes opgericht, waarbinnen iedereen gelijk was en eigen bezit niet of nauwelijks bestond. Ondanks de maatregelen moest Mao begin jaren '60 genoegen nemen met een iets minder prominente rol. Dat deed hij niet. In 1965 wist hij het leger te scharen achter zijn Grote (Proletarische) Culturele Revolutie, terwijl de Chinese jeugd gegrepen werd door de ideologie van het communisme verwoord in zijn fameuze rode boekje. Het leger veroverde voorname posities en de studenten veroorzaakten tijdens protesten veel schade aan Chinees cultureel erfgoed zoals tempels. In 1969 was Mao alweer terug aan de macht en de Culturele Revolutie ten einde.

Het respect dat Nixon en zijn sterpoliticus Henry Kissinger kregen van Mao was niet op ideologie gebaseerd, maar op machtsvertoon van de VS in Vietnam en Cambodja, is de lezing achteraf. En Mao was verre van achterlijk. Met Rusland als directe buur met een duidelijk omlijnd plan voor Communistisch Azi� wist hij dat hij enerzijds sterk stond in onderhandeling met de Amerikanen en anderzijds de Russen kon afschrikken door Nixon met alle egards te ontvangen. Die methode werkte erg goed. De Amerikanen gingen vanzelfsprekend direct mee in een akkoord waarin een te dominant Rusland in Azi� werd tegengegaan. Bovendien erkenden de VS op hun beurt Taiwan als Chinees gebied, een standpunt dat gevolgd werd door Japan. Omdat China niet accepteert dat een land zowel China als Taiwan als staat erkent, bestaat de Taiwanese regering overigens ook officieel niet voor Nederland. Niettemin is Taiwan nog steeds een zelfstandige staat, waarover China niet (volledig) regeert. Het streven is echter om de beide China's vreedzaam te herenigen. In 1979 heeft China ook bevestigd dat ook Taiwan een eigen bestuur heeft, hoewel ongewenst. Die erkenning en de belofte van het zoeken naar een vreedzame uitkomst was voor Amerika een voorwaarde voor de offici�le band die de landen nu hebben. Niettemin oefent Chinese leger graag en vaak voor de kust van Taiwan. Dat maritieme machtsvertoon houdt overigens ook verband met China's claim op de Zuid-Chinese zee, waar mogelijk waardevolle grondstoffen gedolven kunnen worden. Vietnam en de Filippijnen menen ook rechten te hebben in dat gebied.

Onder leiding van staatsman Deng Xiaoping werd China in de jaren tachtig gemoderniseerd, vooral op economisch vlak. Bovendien kregen journalisten en reizigers uit de rest van de wereld meer en meer de kans het immense land te verkennen. Dit veroorzaakte onder de bevolking een roep om verdere hervormingen. In 1989 kreeg de roep om democratie een hoogtepunt met betogingen op het Plein van de Hemelse Vrede. De onderlinge verdeeldheid bij het landsbestuur maakte daadkrachtig ingrijpen lastig. Hierdoor escaleerde de situatie, waarna het leger op bloedige wijze de betogers verjoeg of doodde. Onder leiding van Hu Jintao (vanaf 2003) werd een nieuwe start gemaakt, maar van nieuwe grootschalige protesten kwam het niet meer.