Nederland was het eerste land waar aandelen werden uitgegeven. Ten tijde van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) kon je aandelen kopen in dit bedrijf. Het bedrijf had investeringen nodig om haar handel met Aziƫ te financieren. Daarom gaven ze verhandelbare aandelen uit die verhandeld konden worden aan het Damrak in Amsterdam. De Amsterdamse effectenbeurs is de oudste ter wereld.
Omdat de aandelen- en goederenbeurs van Amsterdam bleef groeien, ontstond er behoefte aan een gebouw waar de activiteiten gecentraliseerd werden. Het eerste Amsterdamse beursgebouw werd ontworpen door Hendrick de Keyser en werd opgeleverd in 1611. De activiteiten in aandelenhandel werden uitgebreid met onder meer aandelen in de West-Indische Compagnie (WIC) in de 17e en 18e eeuw.
Regulering Door de toenemende handel in aandelen ontstond er behoefte aan regulering. De Amsterdamsse Vereniging voor Effectenhandel moest dit gaan realiseren. Alleen als je lid was van deze organisatie, mocht je handelen aan de Amsterdamse beurs. In 1838 werd het beursgebouw van Hendrick de Keyer gesloopt, tussendoor werd nog de Beurs van Berlage gebruikt. Al in 1912 vertrok de beurs naar het huidige gebouw aan Beursplein 5.
Effectenbeurs
In 1978 werden de eerste opties verhandeld op de effectenbeurs in Amsterdam en in 1983 werd de AEX opgericht. In deze index zijn de 25 belangrijkste aandelen van de Amsterdamse beurs opgenomen. Het was de eerste aandelenindex in Europa en werd later gevolgd door de CAC40 (Frankrijk), de FTSE (Verenigd Koninkrijk) en de DAX (Duitsland). In 2000 fuseerde de Amsterdamse met de Brusselse en Parijse effectenbeurs tot Euronext n.v.
AEX
De belangrijkste Nederlandse aandelenindex is de AEX. Deze bestaat uit 25 aandelen die gewogen zijn. Shell is het zwaarste aandeel van de index, gevolgd door ING, Arcellor Mittal, Philips, Aegon, Unilever en Fortis. Deze zeven aandelen bepalen voor 75% de waarde van de AEX.
Kritiek
Een belangrijke kritiek op de AEX is dat de aandelenindex geen representatief beeld geeft van de Nederlandse economie. Er staan veel financiele instellingen in de index, die daarom tijdens de kredietcrisis van 2007/2008 extra hard geraakt wordt. Daarnaast staan er veel bedrijven in die weinig binding met Nederland hebben zoals Arcellor Mittal. Toch blijft de AEX populair, ook omdat de media volop verslag doen van deze nationale index.
AMX en AScX
Naast de AEX zijn er in Nederland nog meer indices. De belangrijkste zijn: de AMX en de AScX. In de AMX staan de volgende 25 belangrijke aandelen van Nederland na de AEX. Als er bedrijven wegvallen uit de AEX, worden de grootste bedrijven uit de AMX toegevoegd aan de AEX. In de AScX staan de aandelen die buiten de top 50 van Nederland vallen.
Joop van Vlerken
|