Tegenvallend nieuws zorgde deze week voor dalende koersen. Maar onzekerheid over het GDP-cijfer lijkt de echte reden.

De laatste twee weken werd de beurs gedomineerd door nieuws over politieke beslissingen in China en de VS. Dat zorgde voor twijfel bij beleggers en dalende koersen. In China kwam de economische groei in het vierde kwartaal van 2009 boven de 10% uit, terwijl de overheid streeft naar 8%. Om inflatie te voorkomen kwam de Chinese overheid met maatregelen om leningen van banken te beperken waardoor de Chinese beurs ruim 10% zakte in twee weken.

Ook in de VS waren het politieke beslissingen die de beurs domineerden. Obama kwam vorige week met een plan om de Amerikaanse economie te beschermen door strengere regels voor banken te introduceren. Het plan om banken te splitsen in spaarbanken en zakenbanken en eisen te stellen aan de risico’s die banken mogen nemen, zorgde voor koersdalingen.

Deze week speelde de herbenoeming van Fed-voorzitter Bernanke een rol. Speculatie dat de herverkiezing op losse schroeven zou staan door fel Republikeinse tegenstand, zorgde voor twijfel in de markt, dus dalende koersen. Donderdagavond werd bekend dat Bernanke herkozen is.

Obama gaf deze week in zijn State of the Union ook reden voor twijfel. Hij kondigde een bevriezing aan van de binnenlandse uitgaven voor drie jaar en plannen om het financieringstekort te verkleinen. Het voedde de twijfel over de vraag hoe lang de overheid nog doorgaat met stimuleringsmaatregelen. Die maatregelen zijn de kurk waarop het broze economisch herstel drijft.

Herstel huizenmarkt zakt in

Ook economische cijfers boden weinig houvast. Vooral de huizensector kwam met op het eerste gezicht tegenvallende cijfers. De verkoop van bestaande woningen in de VS daalde in december met 16,7% ten opzichte van november. Dat leek een bijzonder grote daling – haast een ineenstorting – maar het cijfer was gemakkelijk te verklaren. De overheid had nl. in eerste instantie een einddatum van de belastingvoordelen voor huizenkopers gesteld op eind november. Daardoor hadden veel potentiële kopers hun aankoop zo gepland dat de verkoop uiterlijk in november werd gesloten, om te profiteren van de belastingvoordelen. Dat zorgde voor een kunstmatige dip in de huizenverkopen. Pas in oktober werd bekend dat de einddatum tot het voorjaar van 2010 zou worden opgerekt.

Slecht nieuws kwam ook van de verkoop van nieuwe huizen. De verkopen namen in december met 4% af ten opzichte van de vorige maand. Ook dat leek slecht, maar ook de VS heeft te maken met een strenge winter waardoor activiteiten lager liggen dan anders. Ter vergelijking: de aanvragen voor bouwvergunningen stegen in december met ruim 11%. De bouw lijkt dus in het voorjaar aan te gaan trekken.

Cijfers over de werkgelegenheid stonden de laatste twee weken ook onder druk. Het wekelijkse cijfer van de aanvragen voor een werkloosheidsuitkering lag hoger dan verwacht, terwijl de weken daarvoor de cijfers juist lager waren. Deze week kwam het cijfer uit op 470.000. Volgens berichten werden de grote verschillen veroorzaakt door een achterstand bij het verwerken van de aanvragen vanwege de kerstvakantie.

Zelfs de olieprijs zat tegen. Deze was begin januari sterk gestegen door het koude winterweer, maar deze week weer op zijn retour.

Angst voor GDP-cijfer

Al met al zorgde het nieuws voor onrust, waardoor koersen daalden. De Dow Jones ging meer dan 500 punten naar beneden in vijf handelsdagen.

Nog belangrijker dan het politieke nieuws uit de VS en China, is de publicatie van het GDP-cijfer van de VS over het vierde kwartaal. Ik denk dat dit de belangrijkste reden was voor de terughoudendheid van beleggers. De cijfers van het Bruto Nationaal Product worden vrijdag gepubliceerd en zijn een belangrijke indicator voor het economisch herstel.

In het derde kwartaal kwam de VS uit een recessie door een economische groei van 2,2% op jaarbasis. De verwachting is dat de economie in het vierde kwartaal met 4,5% op jaarbasis is gegroeid.  Die verwachting is gebaseerd op steeds betere economische cijfers en op publicaties van de Fed over de economische situatie.

In het 'Beige book', een verslag van de Fed, werd de conclusie getrokken dat het economisch herstel in de VS zich uitbreidt over een groter gebied, maar dat de economische activiteiten nog steeds op een laag niveau liggen.

Woensdag verklaarde de Fed, na het maandelijkse rentebesluit, dat de Amerikaanse economie zich blijft herstellen. Dat waren positievere bewoordingen dan een maand eerder toen werd gesproken over tekenen van betering. Dat zorgde voor een iets hoger Wallstreet.

Betere economische cijfers

De ‘Leading indicatiors’, gepubliceerd door de Conference Board, een maat voor de economische groei van de VS in het volgende half jaar, steeg met 1,1% in december tot 106,4 punten. In het vierde kwartaal steeg de industriële productie in de VS (in december met 0,6%), namen de orders voor duurzame goederen (ex transport) toe (in november met 2,1%, in december met 0,9%). De ISM-inkoopmanagers-index noteert inmiddels weer boven 50, een indicatie dat er weer groei is van de economie.

Ook de kwartaalresultaten overtreffen de verwachtingen. Grote bedrijven zoals IBM, Intel, McDonalds, boeken meer winst. Zelfs autofabrikant Ford wist er in het vierde kwartaal een winst uit te persen van $2,7 miljard.

Er is dus een goede kans dat het GDP-cijfer inderdaad hoger is dan de 2,2% over het derde kwartaal.