Het zijn zware tijden voor de meeste particuliere beleggers. Aandelenbeurzen springen wild op en neer op nieuws over de Europese schuldencrisis. De animo om te beleggen is flink afgenomen, immers, waaraan kan je nu nog verdienen? Als speculant kun je nog alle kanten op want de volatiliteit is groot, maar de doorsnee belegger is gebaat bij stijgende koersen. Voor beleggers met long-posities is het dus lastig om in crisistijd winst te boeken, omdat de koersontwikkeling vaak door de politiek wordt gestuurd en de richting moeilijk is te bepalen.
Spreiding
Het gros van de particuliere beleggers belegt in een aantal beleggingsfondsen, aangevuld met aandelen of obligaties en vastgoed. De verdeling van fondsen in de portefeuille is gebaseerd op het beleggersprofiel dat adviseurs van banken en andere tussenpersonen (gedwongen door de AFM) hanteren. In een neutraal profiel is de verhouding obligaties/aandelen ongeveer gelijk. De obligaties dienen voor de zekerheid, de aandelen voor de winst.
Tenminste, dat is de theorie. Opties en andere hefboomproducten komen weinig voor. Het mooie is dat aandelen en obligaties vaak een negatieve correlatie ten opzichte van elkaar hebben. Als de aandelenmarkten onder druk staan, zoals op dit moment door de Europese schuldencrisis, dan vluchten beleggers in veiligheid en kiezen voor (staats)obligaties. Daardoor daalt de rente en stijgt de koers. Door de spreiding over verschillende beleggingscategorieën zullen de winst- en verliescijfers niet al te groot zijn.
Toch is zo'n portefeuille eerder gebaat bij koersstijging dan koersverlies omdat de koersverliezen op aandelen vaak sterker oplopen dan de winsten op obligaties. Dat is goed te zien bij zg. mix-fondsen. Door alle onrust op de beurs dit jaar daalden deze fondsen 5 tot 10%. Het ASN Mixfonds daalde dit jaar van euro 64 tot een dieptepunt van 58. Het Delta Lloyd Mixfonds daalde dit jaar van euro 10,80 tot 9,80. Tenslotte ging het ING Dynamic Mixfonds III van euro 22,50 naar 20,50. Dat lijkt veel, maar de AEX verloor dit jaar al 25%, van 360 punten naar 267 punten. En er zijn fondsen zoals Randstad en Arcelor Mittal die door de economische terugslag al 35 resp. 50% daalden.
Spreiding is dus belangrijk. Het voorkomt grote koersverliezen.
Helemaal uitstappen
U moet zich ook afvragen of het wel de moeite loont om te beleggen. U bent zeker niet de enige die de gehele portefeuille heeft verkocht en rustig afwacht tot de markt herstelt. Helaas ontvangt u op de bank nauwelijks genoeg rente om de inflatie bij te benen. Maar vaak bent u dan nog veel beter af dan beleggers die nog steeds – wellicht in de verkeerde fondsen – beleggen en met een verliesgevende intacte portefeuille wachten op betere tijden.
Het is wel zaak te weten wanneer u moet uitstappen en wanneer u weer moet instappen. Professionele handelaren nemen nog steeds de angstige particulier als schoolvoorbeeld om uit te leggen hoe het niet moet: instappen als de koersen al flink zijn gestegen en uitstappen op een veel te laag punt.
De juiste beleggingscategorieën kiezen
Wilt u winst maken met uw portefeuille in crisistijd, dan moet u eigenlijk analyseren in welke fase een economische crisis zich bevindt. Als de economie is ingestort – zoals eind 2008 het geval was en vele landen in een recessie belandden – dan zijn staatsobligaties goede beleggingen. Omdat overheden de rente gaan verlagen om de economie te stimuleren, stijgt de koers van langlopende staatsobligaties. Hoe eerder u erbij bent, hoe meer winst u behaalt. In 2008 en in 2009 waren obligatiefondsen goede investeringen. Toen in 2009 de economie weer aantrok, en landen uit de recessie kwamen, werden aandelenfondsen weer aantrekkelijk. In 2009 konden beleggers met aandelen(fondsen) een groot deel van de verliezen van 2008 weer goedmaken. Helaas gooide de Europese schuldencrisis roet in het eten. De problemen in Griekenland hadden niets te maken met de mondiale crisis, maar zorgden wel voor besmetting van andere zwakke landen in Europa. De angst voor dalende koersen zorgde weer voor dalende aandelenkoersen. Ook de rente op staatsobligaties daalde weer, waardoor de koersen stegen.
Defensieve aandelen
Een andere mogelijkheid is om te beleggen in defensieve aandelenfondsen. Die doen het vaak niet zo goed wanneer de economie zich goed ontwikkelt, maar in crisistijd blijken ze tot de beste beleggingen te behoren. Kijkt u maar eens op Beursgorilla naar de vijfjaars koersontwikkeling van fondsen in de AEX als Unilever, Royal Dutch Shell, KPN, Ahold, Reed Elsevier en fondsen in de AMX als Vopak, Ten Cate, Nutreco en Imtech. Ook in crisistijd werd een mooi rendement geboekt. De grote koersdaling uit 2008 is meestal al helemaal goedgemaakt. Het vergde echter wel stalen zenuwen om deze fondsen op het hoogtepunt van de crisis in 2008 in portefeuille te houden.
Ook bij cyclische fondsen zoals Randstad, ASML en Philips waren er tijdens de crisis perioden dat flinke koerswinst kon worden geboekt. U moet dan wel op het juiste moment aankopen en verkopen.
Buy and hold
Behalve spreiding, de juiste selectie van beleggingscategorieën, op het juiste moment aan- en verkopen en helemaal uitstappen, kunt u ook gewoon de gehele crisis negeren en blijven zitten. Daar zitten risico's aan, vooral als uw beleggingshorizon niet meer zo lang is. Om verliezen goed te maken, is tijd nodig en dat moet u dan wel hebben. In de praktijk is het verstandiger om in ieder geval een deel van de portefeuille te verkopen en het enige tijd aan te kijken, dan om altijd maar uw portefeuille als een ‘buy and hold'-belegger intact te laten. Niet alleen boekt u op een bepaald moment grote verliezen, maar u zult ook geregeld bezorgd zijn om die verliezen. Het aanhouden van de portefeuille geeft u stress, die u gemakkelijk kunt vermijden door een deel te verkopen.
Er ontstaat echter ook weer het probleem, als het tijdstip moet worden bepaald om de fondsen terug te kopen. Maar ook dan is het vaak verstandig om het zinkende schip op tijd te verlaten. Op Easyinvest.nl kunt u onder menukeuze Koersen van verschillende fondsen het rendement over de laatste vijf jaar bekijken volgens de ‘Buy and Hold'-methode, en dit vergelijken met op tijd verkopen en terugkopen.
Doet u aan periodiek beleggen, en investeert u elke maand weer een vast bedrag, en heeft u nog een lange tijd te gaan, dan is de huidige economische crisis geen enkel probleem. U kunt nu elke maand voor hetzelfde bedrag meer aandelen kopen! Uw enige risico is dat de markt nooit zal herstellen en dat u aan het einde van de looptijd nog niets bent opgeschoten. Maar dat is uiterst onwaarschijnlijk.
Put-Opties kopen
Een mogelijkheid waaraan minder wordt gedacht, is om de portefeuille te verzekeren tegen een koersdaling door opties. Als u belegt in AEX-fondsen, koopt u eenvoudig een put-optie op de AEX-index. Als de AEX gaat dalen, zullen uw aandelen minder waard worden, maar uw put-optie zal in waarde stijgen. Goedkoop is deze verzekering echter niet. Kiest u als expiratiedatum december 2011 en als uitoefenprijs 300 (de AEX staat nu op 306 punten) dan betaalt u daarvoor ongeveer 11 euro per optie. Aangezien een optiecontract bestaat uit 100 opties, bent u 1.100 euro kwijt. Tot en met december 2011 bent u echter verzekerd tegen een grote koersdaling van de AEX. Zou die op korte termijn dalen tot 260 punten, dan is de optie in ieder geval het verschil tussen 300-260=40 euro waard. Als die daling op korte termijn plaatsvindt, zal de optie meer waard zijn vanwege de verwachtingswaarde en al gauw stijgen tot 45 euro. U verdient dan 3.400 euro. Dat zou u dan moeten afzetten tegenover het verlies van uw portefeuille.
U ziet, er zijn vele mogelijkheid om uw beleggingsmethode aan te passen aan het beleggingsklimaat. Maar in een echte economische crisis is de voornaamste regel om in alle gevallen het behoud van vermogen te stellen boven het vergaren van vermogen. Want als u alles kwijtraakt, zijn uw mogelijkheden om geld terug te verdienen uiterst beperkt.
Martin Plooi
Martin Plooi
|
KOERSEN
STIJGERS
DALERS
HOOGSTE SPAARRENTE
