Dat men zich als belegger altijd goed moet informeren is duidelijk, maar wat betreft Afrika is het belang daarvan extra groot. Beleggen in Afrika is niet zonder risico's. En daarmee doel ik niet in de eerste plaats op het financiële risico, maar wel op het politieke-, juridische-, governance- en liquiditeitsrisico. Tussentijdse beursdalingen zijn navenant. Na de valutacrisis in de jaren negentig, bijvoorbeeld, viel er enige jaren weinig te verdienen in opkomende markten. Veel beleggers zijn die periode al weer vergeten. De meeste emerging markets hebben sinds de zomer van vorig jaar 20 tot 40 procent aan koerswinst moeten inleveren. Mee omlaag gesleurd dus met de westerse aandelenmarkten. Voor een goede spreiding in de portefeuille is echter wel één ding duidelijk: de correlatie met westerse financiële markten is gering en biedt daardoor mogelijkheden, echter het merendeel van beleggers komt nog uit Afrika zelf.
Kijkend naar Afrika zien we vier leidende markten: Zuid-Afrika, Egypte, Marokko en Nigeria ( een land met 150 miljoen inwoners, waar een op de vijf Afrikanen woont.) Dan volgt een categorie waartoe Kenia, Botswana, Mauritius, Tunesië behoren en tenslotte kom je terecht in allemaal illiquide markten.
De financiële wereldcrisis heeft abrupt een einde gemaakt aan de relatief hoge groei in Afrika. In de periode 2006-2008 zagen we nog een gemiddelde groei van ongeveer 6 procent, maar vooral door de daling van de grondstoffenprijzen en de uitvoervolumes ging dit terug naar 2,5 procent in 2009. Een positieve groei weliswaar en een goed uitgangspunt voor herstel en de OESO verwacht dan ook dat de Afrikaanse economieën in 2010 met gemiddeld 4,5 procent zullen groeien ( 2011 met 5,2 procent).
Het is voor u als consument niet zo eenvoudig in Afrikaanse markten te investeren. Veel beurzen zijn nauwelijks toegankelijk – in Ghana is een groot pensioenfonds dat eigenlijk de hele aandelenmarkt heeft opgegeten - , nog afgezien van het risico om op eigen houtje ter plaatse te gaan beleggen. In Marokko en Tunesië speelt dat niet, maar daar zijn de transactiekosten weer groter.
Dan blijft er eigenlijk maar één mogelijkheid over: gebruikmaken van beleggingsfondsen die in of mede in Afrikaanse markten gespecialiseerd zijn. Beleggen in jonge opkomende aandelenmarkten is niet nieuw. Een van de eerste was Hong Kong in de jaren zestig. In de jaren tachtig volgden Japan, Singapore, Maleisië, enz.
Afrika is een regio waar de meeste beleggers nog betrekkelijk weinig van weten. De Afrikaanse economie groeit sneller dan de wereldeconomie. Ze hebben een overvloed aan natuurlijke rijkdommen en om deze reden is er op dit moment een ware invasie gaande van Chinese investeerders die in Afrika alles opkopen wat met grondstoffen te maken heeft. Pas sinds vorig jaar hebben westerse investeerders op wat grotere schaal Afrika ontdekt, met als effect dat beurskoersen in diverse Afrikaanse landen oplopen en buitenlandse investeringen zijn de laatste jaren verviervoudigd. Afrikaanse bedrijven in de financiële dienstverlening staan klaar om hun voordeel te halen uit de diversificatie van de Afrikaanse economie. Naarmate bedrijven zich ontwikkelen en zich op mondiaal terrein begeven, wordt de vraag naar financiering groter en bovendien zal de stijging van het inkomen per hoofd langzaam leiden tot de ontwikkeling van een consumentenklasse.
Als Afrika zich minder richt op export van grondstoffen en gaat diversifiëren, is het belangrijk dat de IT-infrastructuur goed wordt ontwikkeld om een grotere productiviteit te creëren. In landen als Marokko en Tunesië wordt al geïnvesteerd in grote IT-projecten.
Het doel van deze investeringen is om de technologische afgrond te overbruggen die door jarenlange verwaarlozing is ontstaan.
Waar moet u dan op letten in deze landen? In Marokko is Maroc Telecom een stevig aandeel in de IT-sector , de Attijariwafa Bank of de Banque Marocaine du Commerce in de financiele sector en Lafarge Ciments in de industriële sector.
Beleggen in Afrika is een goed idee als u daarnaast ook een ideëel motief heeft en als u ontwikkelingshulp wilt geven aan het armste continent op deze aardbol. Maar dan kunt u misschien ook rechtstreeks doneren aan één van de vele hulporganisaties.
Henk Folkers
|