De Europese schuldencrisis heeft het economisch herstel en het beursherstel flink in de war geschopt. Een jaar geleden had de AEX in december een winst van 10% geboekt en werd op 29 december een hoogste stand van 358 punten bereikt. In de eerste drie maanden van 2011 steeg de beurs verder tot 370 punten. Daarna begon de ellende. De Europese schuldencrisis laaide opnieuw op met in eerste instantie Griekenland als middelpunt. Door uitblijven van de juiste maatregelen verspreidde de crisis zich over geheel Europa. In augustus werd een dieptepunt op de beurs bereikt. De AEX daalde tot 267 punten.
Nu, een paar dagen voor kerst 2011, schommelt de AEX rond 300 punten en de Dow Jones rond 12.000 punten. De AEX sloot 2010 af met 7% winst, maar 2011 dreigt beleggers op te zadelen met een verlies van 15 tot 20%.
Twee scenario’s
Voor 2012 is het van het grootste belang steeds te redeneren vanuit twee scenario’s. De eerste is: de Europese schuldencrisis wordt opgelost en burgers, bedrijven en beleggers hervinden hun zelfvertrouwen. De tweede is: De Europese schuldencrisis blijft bestaan of escaleert in een mondiale crisis.
In beide gevallen zullen beurzen anders reageren en is het verstandig dat beleggers hun strategie aanpassen. Voordat ik dieper inga op de verschillende mogelijkheden, wil ik eerst eens kijken waar we het eigenlijk over hebben als we spreken over de Europese schuldencrisis. Want eerlijk gezegd is er helemaal geen Europese schuldencrisis. Er is wel een Europese crisis en er zijn schulden, maar de problemen zijn veel minder groot dan het op het eerste gezicht lijkt.
Er is geen Europese schuldencrisis
Er zijn maar enkele landen in Europa die in problemen verkeren. Het belangrijkste, hoewel economisch nauwelijks interessant, is Griekenland. Met een Bruto Nationaal Product op Europees niveau van 2% en een staatsschuld van 350 miljard euro had het voor de EU eenvoudig moeten zijn om Griekenland uit de problemen te helpen. Toch liep het in 2011 uit de hand omdat overheden uit alle macht probeerden Griekenland te redden, terwijl het beter was om de (kapitalistische) markt zijn werk te laten doen.
Dan was er Portugal, dat ook in de problemen was gekomen en geholpen werd met leningen ter grootte van 76 miljard euro. Ierland was al eerder in de problemen gekomen vanwege de garantstelling door de overheid van drie failliete banken. Tenslotte was er Italië, dat geen enkel probleem had om aan zijn verplichtingen te voldoen, maar toch in de problemen kwam door speculatie en gebrek aan vertrouwen, waardoor de rente op staatsleningen tot boven de 7% steeg, waardoor herfinanciering van de schuld steeds duurder werd.
De andere Europese landen hadden geen onoverkomelijke problemen, geen te groot begrotingstekort en niet een te hoge staatsschuld.
Inmiddels zijn er diverse Europese topontmoetingen geweest om de problemen op te lossen, maar niemand heeft het meer over Griekenland, Portugal, Ierland of Italië. Er wordt alleen maar gesproken over dé Europese schuldencrisis, alsof het een probleem is van alle Europese landen, maar dat klopt niet. Het oplossen van de Europese schuldencrisis bestaat er voornamelijk in om beleggers te laten inzien dat er geen Europese schuldencrisis is, maar dat er slechts enkele Europese landen zijn met een financieringsprobleem.
Laten we de scenario’s eens op een rijtje zetten:
De Europese schuldencrisis wordt opgelost
Als de Europese schuldenproblematiek inderdaad wordt opgelost, dan zullen beurzen over geheel 2012 heel sterk kunnen stijgen. Niet alleen moet het verlies van 15 tot 20% over 2011 worden goedgemaakt, maar ook zal een hervonden positief beleggerssentiment nog extra koersrendement toevoegen. Dat proces zal echter langzaam verlopen, want beleggers zijn niet een-twee-drie terug in de markt. Meer in detail gebeurt het volgende:
Aandelenbeurzen zullen stijgen
De cyclische fondsen uit de AEX en AMX, die in 2011 het meest zijn gedaald, Arcelor Mittal, USG People, Heijmans, Bam, Logica zullen dan het sterkst herstellen. Ik vermoed dat banken, die gemiddeld 30% zijn gedaald, ook zullen herstellen. De koersen van defensieve fondsen zullen weinig veranderen, maar beleggers kunnen altijd nog vertrouwen op een redelijk dividendrendement. Voor beleggers is het raadzaam om te profiteren van koersherstel en meer in aandelen te gaan beleggen. Als u al was uitgestapt, dan is dit het moment om geleidelijk weer de markt te betreden. Klik hier om de stijgers en dalers uit AEX en AMX over een periode van een jaar te bekijken. Staatsobligaties minder aantrekkelijk
De rente op staatsobligaties bereikte in 2011 een dieptepunt. De grote vraag naar veiligheid zorgde voor een rente op 10-jarige staatsobligaties van Duitsland en Nederland die daalde tot 2 á 2,5%. De koersen stegen sterk. Bij een einde van de Europese schuldencrisis, zal de vraag naar veiligheid afnemen en zullen overheden hogere rentes moeten bieden om beleggers tevreden te stellen. Daardoor zullen koersen weer dalen. Zo’n trend was in het najaar van 2010 ook waar te nemen, toen de koers van Nederlandse staatsobligaties met een looptijd van 10 jaar steeg tot 3,3%. Voor beleggers is het raadzaam om hun posities in obligaties af te bouwen en winst te nemen als de crisis wordt bedwongen.
Vraag naar grondstoffen stijgt
Het wegvallen van de crisissfeer zal leiden tot een afnemende vraag naar goud. Een verdere daling van de goudprijs is te verwachten. Sinds de zomer is de goudprijs gedaald van $1.800 per ounce tot $1.600. De vraag naar andere grondstoffen zal echter weer toenemen. Daardoor zal de olieprijs en de prijs van mineralen toenemen waardoor de koers van grondstoffenfondsen zal stijgen.
Vastgoed herstelt
De kantorenmarkt en huizenmarkt zitten gevangen in de crisis. Door het wegvallen van de economische groei en overproductie, is er leegstand in kantoren. Daardoor zijn vastgoedfondsen als Corio, Vastned Retail en Eurocommerical Properties in een jaar 25 tot 30% gedaald. Een einde van de Europese schuldencrisis zal ook leiden tot koerherstel van deze fondsen. Bovendien ondersteunt het hoge dividendrendement het rendement.
Opkomende markten herstellen
Ook voor opkomende markten was 2011 geen goed jaar. De koersen daalden al 20%. Fondsen die beleggen in Rusland verloren 25%, in Emerging Europe 28%, in het Midden-Oosten 28%, China 23%, Latijns-Amerika 22%. Zodra De Europese schuldencrisis wordt opgelost en de economie in Europa weer groeicijfers laat zien, zullen ook de opkomende markten weer aantrekken.
In feite zullen alle sectoren en regio’s in de aandelenmarkten stijgen, behalve de werkelijk defensieve waarden. Klik hier om de stijgers en dalers over een periode van jaar onder beleggingsfondsen te zien.
Europese schuldencrisis blijft voortduren
Wilt u nog zo’n jaar als 2011 meemaken? Elke week opnieuw verhalen over afwaarderingen, Europese ‘top der toppen’, bezuinigingen, maatregelen die niets oplossen en het vertrouwen ondermijnen? Dat is wat ons te wachten staat als de politici de problemen niet oplossen. Het vertrouwen onder burgers, bedrijven en beleggers zal nog verder teruglopen. Bezuinigen zullen toenemen en er zal een negatieve spiraal ontstaan die zal leiden tot krimp van de economie. Een wurggreep die lang kan voortduren.
In zo’n scenario zullen aandelenbeurzen verder dalen. De koers van cyclische fondsen zal nog meer dalen. Defensieve fondsen zullen echter redelijk goed blijven presteren, hoewel ze niet imuun zijn voor de crisis. De beste fondsen van 2011 waren defensieve fondsen. Het rendement van Vopak (+16%), Royal Dutch Shell (+14%), Unilever (+10%) en Ahold (+5%) kan dan in 2012 worden herhaald.
Cyclische fondsen zullen in 2012, bij voortduring van de crisis, weinig aantrekkelijk zijn, want in steeds meer landen zal de economische groei omslaan in krimp en zal een recessie aanbreken. Ook de economische groei van de VS zal teruglopen vanwege het omzetverlies in het sombere Europa.
Banken zullen verder in het nauw komen. Er zal een moment komen dat Europese probleemlanden in gebreke zullen blijven en schulden niet meer terug zullen betalen. Banken moeten dan verlies nemen. Ook zullen van overheidswege meer regels worden ingevoerd, waardoor de bewegingsvrijheid van banken - en daarmee de mogelijkheid om winst te maken - verder zal worden verminderd.
Het is duidelijk dat behalve de defensieve fondsen, weinig andere aandelenfondsen aantrekkelijk zullen zijn. Slechts een gering deel van uw vermogen zou u in deze fondsen moeten beleggen.
Obligaties blijven dan onverminderd populair, hoewel ik verwacht dat de winsten beperkt zullen blijven. Immers, de rente kan niet blijven zakken, want anders ontstaat door de inflatie een negatief rendement. Veel lager van 2% zal de rente niet zakken.
De Europese schuldencrisis escaleert
Een variant op een schuldencrisis die blijft voortduren is een schuldencrisis die escaleert.
Dan ontstaat een mondiale crisis, vergelijkbaar met die na het omvallen van Lehman Brothers in 2008. Banken zullen elkaar opnieuw niet vertrouwen, de liquiditeit zal in gevaar komen en te weinig geld zal beschikbaar zijn voor investeringen. Bedrijven komen in de problemen en werknemers worden ontslagen. Burgers nemen spaargeld op en zoeken veilige uitwegen in het buitenland. De goudprijs zal een nieuwe top bereiken.
Als de crisis verhevigt zullen aandelenbeleggingen nog meer verlies geven. Maar ook obligaties zijn geen goed toevluchtsoord, want meer landen en bedrijven zullen failliet gaan en de obligatieleningen niet terugbetalen, waardoor ook hier een negatief rendement ontstaat.
Zelfs spaargeld is niet meer veilig. Banken kunnen ook failliet gaan. Een verdere escalatie is voor iedereen ongunstig. Daarom is het in ieders belang dat in 2012 de Europese schuldencrisis niet escaleert. Gelukkig realiseren politici zich dat ook.
In 2012 wordt de Europese schuldencrisis opgelost en stijgen aandelenbeurzen
Daarom verwacht ik dat de Europese schuldencrisis in 2012 wordt opgelost. De reden daarvoor is dat, hoewel steeds maar kleine stapjes worden genomen op de weg naar een oplossing, er wel vooruitgang wordt geboekt. Uiteindelijk zullen politici en centrale banken een structuur hebben uitgewerkt, waarbij de crisis niet verder meer zal escaleren. Bovendien lijkt iedereen een beetje crisismoe. Zelfs de dagelijkse afwaarderingen van ratingbureaus hebben geen enkele uitwerking meer.
Uiteindelijk zal een meerderheid van de (grote) beleggers zich realiseren dat de crisis - linksom of rechtsom, krachtdadig of zwak - is bedwongen en vanaf een bepaald moment inzien dat er meer te verdienen is met stijgende koersen dan met dalende koersen. Dan zal de beurs weer stijgen. Dan zal eerst het verlies van 17% uit 2011 worden goedgemaakt en kan 2012 met 20% winst worden afgesloten. Dan kan het in 2011 verlaten pad op weg naar economisch herstel definitief worden teruggevonden en kan nog een goed jaar volgen met minstens zulke grote winstcijfers.
Alleen de situatie in Griekenland blijft mij tegenstaan. Dat probleem kan alleen worden opgelost door jaar in, jaar uit, geld aan Griekenland over te maken of het land failliet te laten gaan. Op dit moment wordt geld overgemaakt, maar hoe lang nog?
Martin Plooi
Martin Plooi
|
KOERSEN
STIJGERS
DALERS
HOOGSTE SPAARRENTE
