Eigenlijk zijn er maar vier factoren die van een gewoon aandeel een 'superaandeel' maken. We lopen deze factoren hieronder eens kort met u langs, zodat u zo'n aandeel kunt herkennen wanneer het zich aandient. Verwacht u overigens niet veel van dit soort superaandelen aan te treffen. Warren Buffett heeft eens aangegeven dat het in de meeste jaren slechts om een handjevol aandelen gaat die aan alle vier de criteria voldoen. En dat in sommige jaren zelfs helemaal geen enkel superaandeel te vinden is.

Duurzaam competitief voordeel
Om als 'superaandeel' in aanmerking te komen, dient allereerst van een duurzaam competitief voordeel sprake te zijn. Hoewel lang niet alle beleggers het zich realiseren, zijn duurzame competitieve voordelen van het allergrootste belang. De reden is simpel: wanneer een bedrijf zonder competitief voordeel winst maakt, trekt dit ogenblikkelijk concurrentie aan. De behaalde winsten zullen als sneeuw voor de zon verdwijnen omdat het bedrijf zich niet van zijn concurrenten kan onderscheiden. Dit is voor de aandeelhouders erg slecht nieuws...
 
Bedrijven die wel over een duurzaam competitief voordeel beschikken, hebben iets speciaals, iets wat andere bedrijven niet zomaar kunnen kopiëren. Hiermee kunnen zij hun hoge winstgevendheid wél vasthouden en de jaarlijkse winsten telkens verder opschroeven.
 
Enkele voorbeelden van competitieve voordelen:
 
Bekende merknamen
Vanwege gewoonte en vertrouwen in de kwaliteit van een bepaald product of bepaalde dienst is men bereid daar iets extra's voor te betalen. Denkt u bijvoorbeeld aan Coca-Cola.
 
Patenten
Bedrijven die patenten bezitten, worden als het ware van rechtswege beschermd tegen concurrentie. Bijvoorbeeld middels patenten voor medicijnen maar eveneens middels patenten voor allerlei handige vindingen. Let er echter op wanneer patenten aflopen, met de grote winsten kan het dan namelijk wel eens snel afgelopen zijn...
 
Distributienetwerken
Bij sommige bedrijven vormt het distributienetwerk een belangrijk aspect van het competitieve voordeel. Denk bijvoorbeeld aan Heineken, dat met veel cafés schriftelijk is overeengekomen dat zij enkel diensr dranken mag schenken. Voor een bedrijf als Diageo (actief in sterke dranken) geldt overigens hetzelfde. Ook William Wrigley, 's werelds grootste kauwgomproducent, geldt als voorbeeld van een bedrijf met een uitgebreid distributienetwerk.
 
Lock-in effecten
In sommige situaties is het voor een bedrijf uiterst moeilijk en kostbaar om van het ene product op het andere over te stappen. Denk bijvoorbeeld aan een bedrijf dat software van Oracle organisatiebreed geïmplementeerd heeft. Het veranderen van softwareleverancier is vanwege praktische en kostenoverwegingen bijna onmogelijk. En vandaar ook dat de winstgevendheid bij Oracle al jarenlang op een bijzonder hoog niveau ligt.
 
Netwerkeffecten
De waarde van sommige producten of diensten neemt toe naarmate het aantal gebruikers ervan toeneemt. Denk bijvoorbeeld aan het Windows besturingssysteem van Microsoft of het gebruik van e-mail. Dit economische principe heeft ook aan de basis gestaan van de sterke groei van zogeheten social network sites als Hyves, Myspace en Facebook.
 
Schaalvoordelen
Hoewel vaak genoemd als HET voorbeeld van een competitief voordeel, zijn schaalvoordelen misschien wel het minst sterke competitieve voordeel. De grote Amerikaanse supermarktketen Wal-Mart vormt echter wel een aardig voorbeeld: door haar enorme inkoopkracht en efficiency kan het bedrijf haar klanten producten tegen zeer lage prijzen leveren. Wal-Mart, maar tevens vele andere bedrijven, beschikken vaak over meerdere van bovengenoemde competitieve voordelen tegelijk. Overigens, het beschikken over competitieve voordelen wil nog niet direct zeggen dat dit zich ook altijd financieel uitbetaalt. Controleert u daarom altijd in het jaarverslag of het zogeheten rendement op het eigen vermogen van de onderneming over een reeks van jaren minimaal een procent of 15 bedraagt.
 
Goede vooruitzichten
Bij sommige bedrijven met een sterke competitieve positie zijn de vooruitzichten goed, bij andere wat minder. Hoe komt u hier achter? Eigenlijk gaat het vooral om een combinatie van veel lezen en toepassen van gezond verstand... Zo lijken momenteel de aandelen van nogal wat grote farmaciebedrijven op het eerste gezicht vrij goedkoop. Maar wat gebeurt er wanneer straks vele patenten aflopen, hierdoor de winst op gepatenteerde medicijnen als sneeuw voor de zon verdwijnt en er op dit moment maar amper nieuwe medicijnen in de pijplijn zitten?
 
Aandeelhoudersvriendelijk management
Het management van een onderneming dient gericht te zijn op de langetermijnbelangen van aandeelhouders. Zij zijn immers de eigenaren van een bedrijf. De Raad van Commissarissen is ervoor om het management op zijn kerntaak te controleren, niet om samen met hen onder één hoedje te spelen... Wie enige tijd uittrekt om zich te verdiepen in het management – en met name ook de bestuursvoorzitter – krijgt vaak al vrij snel een aardig beeld. Wanneer het bedrijf nog gerund wordt door de oprichter, zogeheten insiders zelf grote belangen in het bedrijf hebben of wanneer zij recent zelf voor eigen rekening aandelen hebben bijgekocht, zijn dat nogal eens indicaties van een aandeelhoudersvriendelijk management.
 
Aantrekkelijke waardering
Veel waarderingenmodellen zijn uiterst complex met honderden in te voeren variabelen en met ingewikkelde formules waarin zelfs voor de kleinste financiële details aanpassingen gemaakt kunnen worden. Details die in het grote geheel eigenlijk nauwelijks relevant zijn... Wanneer u eenmaal een aandeel heeft gevonden dat aan de eerste drie hierboven genoemde criteria voldoet, bent u in onze ogen beter af met een meer eenvoudige waarderingsmethode. Hoe deze methode precies in zijn werk gaat, laten wij u hier binnenkort eens aan de hand van enkele concrete voorbeelden zien.
 
Maar wees gerust: het waarderen van zeer stabiele kwaliteitsbedrijven is lang niet zo ingewikkeld als het op het eerste gezicht misschien lijkt. Onstabiele bedrijven die NIET over competitieve voordelen beschikken, zijn daarentegen wel heel lastig te waarderen. Maar er is niemand die zegt dat u dat moet doen...

Hendrik Oude Nijhuis MSc. Warren Buffet