Voor het eerst sinds maanden hadden beleggers te maken met tegenslag. Dat was nieuw, waardoor koersen 2% daalden.

Sinds de crisis hebben overheden veel maatregelen genomen om deze te bezweren. De rente werd verlaagd, investeringsplannen aangekondigd, bedrijven gesteund. Banken profiteerden van goedkoop geld van de overheid. Alles werd in het werk gesteld om de economie te redden en banenverlies te voorkomen. Dissonanten waren er nauwelijks. Het fragiele herstel mocht niet worden gebroken. Dat leidde tot een uitstekend beleggersklimaat in de laatste negen maanden van 2009 waardoor 2009 uiteindelijk een zeer goed beleggersjaar werd met koerswinsten boven 30%.

Maar deze week werd voor het eerst het positieve sentiment verstoord door de aankondiging van maatregelen die niet zo lief en aardig waren voor beleggers. Barack Obama wil namelijk de risico’s die banken voor de Amerikaanse economie vormen, verkleinen. Veel banken zijn ‘to big to fail’, te groot om ten onder te gaan, wat in 2008 en 2009 leidde tot grootschalige steun aan banken. Dat ging vaak ten koste van ‘main street’. Zowel Citigroup als Bank of Amerika konden alleen overeind blijven na een lening van elk $45 miljard van de overheid. Hypotheekverstrekkers Fanny Mae en Freddy Mac, goed voor 50% van de hypotheekmarkt, werden genationaliseerd.

Strengere regels banken
Obama kwam donderdag met een plan om de Amerikaanse economie te beschermen door strengere regels voor banken te introduceren. Obama verklaarde dat hoewel het financiële systeem er veel sterker voor staat dan een jaar geleden, dit functioneert onder dezelfde regels die haast tot een ineenstorting van de economie hadden geleid. Obama wil grenzen stellen aan de grootte van banken, banken splitsen in ‘spaarbanken’ die redelijk veilig en traditioneel opereren en zakenbanken die geavanceerde financiële producten voeren en geld verdienen met de creatieve handel in geld. Vorige week kondigde hij al een belasting aan voor de 38 grootste banken waarvan de opbrengst zou uikomen op $90 miljard over tien jaar.

De stappen van Obama waren een streep door de rekening van de banken, waarvan de grootsten deze week kwartaal- en jaarcijfers presenteerden. Donderdag ging de Dow Jones 2% onderuit en sloot de index op 10.389 punten. Banken sloten zelfs 6% lager. Twee dagen eerder sloot de Dow Jones nog op 10,725 punten, een nieuw hoogste punt sinds de crisis.

Winst voor banken
Zowel JPMorgan, Citigroup, Bank of America, Goldman Sachs, Wells Fargo als Morgan Stanley kwamen de afgelopen zeven dagen met resultaten over het vierde kwartaal. De rode draad was winstgevendheid door zakenbank-activiteiten, nog steeds hoge verliezen op slechte leningen, maar onder de streep winst. JPMorgan kwam met een winst van $3,28 miljard over het vierde kwartaal. Citigroup verloor $7,77 miljard, maar dat kwam omdat in het vierde kwartaal $20 miljard geleend geld aan de overheid was terugbetaald en ook nog eens $20 miljard bij beleggers was opgehaald.
Bank of America verloor $5,2 miljard in het vierde kwartaal waarvan $4 miljard vanwege schulden aan de overheid. In december loste de bank $45 miljard aan leningen aan de overheid af. Wells Fargo boekte een winst van $2,82 miljard en betaalde $25 miljard terug aan de overheid, Morgan Stanley kwam met een winst van $617 miljoen en Goldman Sachs $4,79 miljard.

Verliezen op leningen bleven in het vierde kwartaal hoog, vrijwel even hoog als vorig jaar. JPMorgan reserveerde $7,3 miljard, Citigroup $8,2 miljard, Bank of America $10,1 miljard. Over geheel 2009 boekten alle banken, op één na, een winst. JPMorgan boekte een winst van $11,7 miljard, twee keer zoveel als in 2008. Goldman Sachs maakte een winst van $13,4 miljard. Citigroup verloor $1,61 miljard tegenover een verlies van $27,7 miljard een jaar eerder. Bank of America boekte over geheel 2009 een winst van $6,3 miljard tegenover $4 miljard in 2008 en Wells Fargo kwam met een winst van $12,3 miljard.

Financials toppers in 2010
Banken zijn dus nog niet klaar met Obama. De reactie van de markt was echter overtrokken. Citigroup is bijvoorbeeld onlangs al gesplitst in twee afzonderlijke onderdelen, precies volgens de ideeën van Obama. Bovendien, het zou toch van slecht leiderschap getuigen als na de grootste crisis sinds de jaren ‘30, geen extra maatregelen getroffen zouden worden om een nieuwe crisis te voorkomen. Ik verwacht niet dat de maatregelen snel en zonder aanpassingen zullen worden ingevoerd. Er zijn immers ook nog Republikeinen.

Met de winstgevendheid van banken lijkt het echter de goede kant op te gaan. Nu de schulden aan de overheid grotendeels zijn terugbetaald, lijken de voorwaarden gunstig om de winst in 2010 verder te vergroten. De situatie van consumenten, de huizenmarkt en de economie zal in 2010 naar verwachting een verdere verbetering laten zien. Dan zal ook de werkloosheid gaan afnemen, hoewel die nog tot in 2011 boven de 8% zal blijven. De economie is nu al uit de recessie en zal heel langzaam verder herstellen. Zodra de grote huizenvoorraad is afgenomen, kan ook de huizenmarkt weer aantrekken.

Belangrijk gevolg voor banken is dat verliezen als gevolg van slechte leningen steeds lager zullen worden en de winsten van banken steeds groter. De koersen van financials staan nog steeds laag en zullen sterk opveren. Nederlandse financials hebben nog een flinke koerswinst voor de boeg. ING stond voor de crisis boven 30 euro, en noteert nu rond 7 euro. Aegon noteerde drie jaar geleden op 15 euro, en staat vandaag op 4,50 euro. SNS Reaal laat een koerspotentieel zien van 4,50 euro naar 14. Beleggen in financials lijkt daarmee een goede stap om in 2010 een hoog rendement te behalen. Tenminste, als u uw weerzin tegen de bonuscultuur opzij kunt zetten.